ЗАМАНАУИ ТҮРКІСТАН – ТУРИЗМ, ҒЫЛЫМ МЕН МӘДЕНИЕТТІҢ ТОҒЫСҚАН ОРТАЛЫҒЫ

Түркістан – ғасырлар бойғы тарих пен өркениеттің ізі қалған, руханият пен мәдениеттің алтын тамырына айналған мекен. Кешегі Түркістан – қазақтың хандық дәуіріндегі астана, түркі халықтарының рухани орталығы болса, бүгінгі Түркістан – жаңғыру мен жаңару, даму мен болашаққа бет алған өңірлік, ұлттық, әрі халықаралық орталық. Соңғы онжылдықта бұл қала тек ата-баба мұрасын жаңғыртып қана қоймай, туризм, ғылым және мәдениет салаларында жаңа биіктерді бағындырып келеді. Ендігі Түркістан – тарихты тек сақтаушы емес, сонымен бірге заманауи өркениетпен үндесіп, жаңаша өмір сүріп жатқан тірі организм.
Қала аумағындағы кең көлемді құрылыс жұмыстары – бұл жай ғана инфрақұрылым емес, сананы жаңғыртудың, ұлттық өрлеудің көрінісі. Жаңа әкімшілік орталықтар, заманауи әуежай, халықаралық стандартқа сай қонақ үйлер, туристік кластерлер – барлығы да Түркістанды туризмнің заманауи үлгісіне бейімдеді. Бірақ бұл дамудың сырты ғана. Түркістанның шынайы өзгерісі – оның мазмұны мен рухында. Мәдениет, ғылым және креатив индустриялары қаланың даму бағытын анықтайтын жаңа тіректерге айналды. Қалада жүзеге асырылып жатқан мәдени жобалар мен өнер бастамалары бір жағынан салт-дәстүрді жаңғыртса, екінші жағынан қазақ халқының рухани өміріне жаңа мазмұн әкеліп отыр.
Мысалы, бүгінде Түркістанда елімізде баламасы жоқ «Керуен-Сарай» көпфункционалды кешені жұмыс істеп тұр. Бұл – тек сауда-саттықтың емес, мәдени туризмнің жаңа үлгісі. Мұнда әр кеш сайын театрландырылған этно-көріністер көрсетіледі, қазақтың салт-дәстүрлері интерпретацияланып, көрерменге заманауи сахналық тілмен ұсынылады. Бұл – дәстүр мен заманауилықтың үйлесімді синтезі. Мұндай жобалар шетелдік туристерді тартуға ғана емес, өзіміздің жастарға ұлттық мұраны заманауи тәсілмен түсіндіруге жол ашады. Бұл кешен – Түркістанның қазіргі рухани келбетінің символына айналып отыр.
Қаланың туризм саласындағы дамуы ғылыми ізденістермен қатар өрістеуде. Бүгінде Түркістан қаласында орналасқан халықаралық Қазақ-Түрік университеті тек білім ордасы емес, іргелі зерттеулердің орталығына айналуда. Түркі дүниесінің ортақ құндылықтарын зерттеу, тілі мен әдебиетін дамыту, ортағасырлық дереккөздерді талдау жұмыстары жанданып келеді. Университет жанындағы ғылыми орталықтар мен зерттеу институттары қазіргі таңда Орталық Азия аймағы бойынша мәдени және тарихи процестерді кешенді зерттеуге арналған халықаралық деңгейдегі ғылыми алаңға айналып отыр. Бұл үрдіс тек академиялық ортаны ғана емес, қала өмірінің мәдени контекстін де өзгертіп жатыр. Түркістан енді тек туризм емес, интеллектуалды туризмнің де ордасы.
Ғылым мен мәдениет арасындағы шекара бұл қалада барған сайын көмескілене түсті. Мәселен, Түркістанда өткен халықаралық форумдар, кітап жәрмеңкелері, көркемөнер симпозиумдары, музыкалық фестивальдер – барлығы да шығармашылық ортаны қалыптастырып жатыр. Бұл қалада мәдениет – күнделікті өмірдің бір бөлшегіне айналған. Жергілікті тұрғындар үшін де, қалаға келген қонақтар үшін де рухани тәжірибе алуға мүмкіндік беретін кеңістікке айналды. Түркістандағы мәдени сахналарда дәстүрлі әндер мен күйлер ғана емес, заманауи театр мен заманауи бейнелеу өнері қатар өріс алып келеді. Бұл – мәдениеттің тірі және өзгермелі құбылыс екенін көрсетеді.
Түркістанның қазіргі келбеті – ұлттық болмыстың әлемдік өркениетпен табысқан бет-бейнесі. Мұндағы сәулет стилі, қоғамдық кеңістіктер, инфрақұрылым – барлығы да рухани мән мен практикалық қажеттіліктің үйлесімін көрсетеді. Жаңа мешіттер мен мәдени кешендерде тек құлшылық емес, сонымен қатар қоғамдық диалог, ағарту мен өнер шаралары да өткізіледі. Қаланың жаңа тынысы – дәл осы үйлесімде жатыр: ескі мен жаңаның, ғылым мен дәстүрдің, технология мен тарихтың арасындағы үндестікте.
Ел Президентінің тікелей тапсырмасымен Түркістан қаласы түркі дүниесінің мәдени орталығына айналуда. 2021 жылы Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесінің саммиті дәл осы Түркістанда өткені – қаланың халықаралық деңгейдегі орнының айғағы. Бұл саммитте Түркістан қаласына «Түркі әлемінің рухани астанасы» мәртебесі берілді. Бұл – тарихи қала үшін зор абырой ғана емес, үлкен жауапкершілік те. Ендігі мақсат – осы мәртебеге сай болу. Түркістанда қазіргі уақытта мәдени дипломатияны дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Бұл қала – мемлекетаралық рухани диалогтың алаңына айналып келеді.
Түркістан – рухани жаңғырудың нақты мысалы. Ол қағаздағы бағдарлама емес, нақты өмірде жүзеге асырылған ұлт жаңғыруының моделі іспеттес. Бүгінде бұл қалада ұлттық құндылықтар тек сақталып қоймай, жаңа формада өмір сүруде. Жаңа Түркістан – бұл өз болмысын жоғалтпай, заманауи әлеммен тең дәрежеде дамып келе жатқан ел жүрегі. Түркістанның осы бағыты күллі Қазақстан үшін үлгі боларлық жол. Бұл тарихты жаңғырта отырып, болашаққа нық қадам басу жолы.