ҒЫЛЫМ МЕН ДӘСТҮР ТОҒЫСҚАН ТҮРКІСТАН КЕҢІСТІГІ

Түркістан — тарихтың ғана емес, терең таным мен ғылыми көзқарастың да бесігі. Мұнда ғасырлар бойы қалыптасқан рухани дүниетаным мен қазіргі ғылыми әдістемелер үйлесім таба бастады. Қаладағы білім беру, зерттеу, мәдениет және технология салаларында жүзеге асып жатқан жаңа жобалар — дәстүр мен жаңашылдықты табиғи түрде біріктірудің мысалы.
Бүгінгі Түркістанда ғылым тек зерттеу орталықтарымен шектелмейді. Ол күнделікті өмірге, мәдени кеңістікке, жастардың санасына еніп барады. Бұл үдеріс саналы түрде жүргізіліп жатқан жүйелі саясаттың, әрі қоғамның рухани серпіліске деген сұранысының нәтижесі. Ғылыми таным мен ұлттық мұраны байланыстыру — нағыз ұлттық интеллектуалды модельдің негізі, ал Түркістан осы модельдің тірі лабораториясына айналуда.
Қалада тарихи-мәдени нысандардың зерттелуіне, реставрация мен цифрландыру жұмыстарына ғылыми сарапшылар кеңінен тартылуда. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі мен оның айналасындағы тарихи кешендер тек туризм объектісі ғана емес, ғылыми-танымдық алаң ретінде қарастырыла бастады. Археология, архитектура, этнография, философия, теология секілді көптеген ғылым саласы осы бір мекенде түйісіп, ортақ зерттеу объектісіне айналды.
Бұдан бөлек, Түркістанда ғылыми-ағартушылық экспедициялар ұйымдастыру, дала мектебі форматында зерттеу жүргізу, дерек пен дінді, тарих пен технологияны қатар ұсынатын жобалар — бұл рухани мұраны зерттеудің жаңа тәсілі. Ғылым халықтан алшақ емес, керісінше сол халықтың ішкі болмысынан бастау алуы тиіс деген қағида Түркістанда нақты әрекетке айналып отыр.
Қалада жұмыс істеп жатқан ғылыми орталықтар мен зерттеу топтары қазіргі заманның өзекті мәселелерін – экология, әлеуметтік әділет, рухани құндылықтардың дағдарысы, жастардың ұлттық болмыстан алыстауы секілді түйткілдерді ғылыми тұрғыда зерттеп, шешім ұсынуға тырысып келеді. Бұл тұрғыда дәстүрлі таным мен ғылыми логиканың үйлесімі ерекше мәнге ие.
Жас ғалымдар мен студенттер үшін Түркістан – шабыт пен тәжірибе алаңы. Мұнда ұлттық ойшылдардың еңбектерін ғылыми тілмен қайта талдау, Ясауи философиясын заманауи гуманитарлық ғылымдармен байланыстыру, түркі өркениетіндегі ғылым мен технологияның тарихи рөлін көрсету бағытында сүбелі жұмыстар атқарылуда. Түркі әлемінің интеграциясы үшін Түркістанды ғылыми платформаға айналдыру — аймақтық саясаттың да, ұлттық идеяның да бір бөлігі.
Ерекше атап өтерлік жайт — Түркістандағы дәстүрлі білім мен жаңа ғылымның арасында қайшылық емес, сабақтастық бар. Рухани ілімдер мен заманауи ғылымдар — екеуі де шындықты тануға ұмтылады. Бірі жүрек арқылы, бірі зерде арқылы іздейді. Түркістанда осы екі жол қатар жүріп келеді. Бұл — тек рухани астана болудың ғана емес, интеллектуалды орталық болудың да шарты.
Жаһандану дәуірінде ұлттық ерекшеліктерді жоғалтып алмаудың бір жолы — ғылым арқылы өз болмысыңды дәлелдеу. Түркістан осы миссияны мойнына алып, ғылым мен дәстүрді табиғи үйлесіммен дамытып келеді. Ол ғылымды ұлттық мазмұнмен, ал дәстүрді заманауи құралмен жеткізудің үлгісін көрсетуде.
Осылайша, Түркістан — тек өткеннің емес, бүгінгі мен болашақтың да тірегі. Ол өткеннің мұрасын құр сақтамай, оны зерттеп, жаңаша мазмұнмен байытып, келешекке жол ашатын зияткерлік орталыққа айналуда. Бұл кеңістікте ғылым мен дәстүр бір-бірін толықтырып, ұлттың ой санасы мен рухани тынысының жаңа деңгейге көтерілуіне жол ашып отыр.