Түркістан – рух пен өркениеттің түйіскен мекені

Түркістан – түркі дүниесінің рухани астанасы, қазақ халқының мәдени, діни және тарихи жадын сақтап келе жатқан қасиетті мекен. Бұл қаланың маңызы тек Қазақстан үшін емес, бүкіл түркі жұрты үшін ерекше. Ол – мыңжылдықтардан тамыр тартқан өркениеттер тоғысы, мәдениеттер мен діни ағымдар ұштасқан киелі топырақ.
Түркістан – сан ғасырлар бойы Орталық Азия халықтарының рухани орталығы ретінде танылған. Бұл өңірдегі алғашқы тұрақты қоныстар б.з.д. І мыңжылдықта пайда болып, Ұлы Жібек жолы бойындағы маңызды сауда-саттық және мәдени алмасу орталығына айналған. Түркістанның көне атауы – Яссы. Осы қаланың шын мәніндегі тарих сахнасындағы орнын айқындаған тұлға – Қожа Ахмет Ясауи. Ол XII ғасырда өмір сүріп, түркі сопылық ілімін дамытқан, ислам дінін түркі халықтарының таным-түсінігіне бейімдеп жеткізген ұлы ойшыл, ғұлама, ақын болды. Ясауи ілімі қарапайым халықтың жүрегіне жол тауып, оның мұрасы ғасырлар бойы жойылмай, бүгінге дейін жетіп отыр.
Қожа Ахмет Ясауидің рухани ықпалының ерекше болғаны сонша – XIV ғасырда Әмір Темір оның бейіті үстіне зәулім кесене салуға бұйрық берді. Бұл құрылыс сол дәуірдегі Орта Азия архитектурасының ең ірі, әрі көркем үлгілерінің бірі саналады. Қазіргі таңда Қожа Ахмет Ясауи кесенесі – ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген тарихи-мәдени кешен. Бұл тек діни мекен ғана емес, сондай-ақ қазақ хандары мен игі жақсылардың мәңгілік мекені – қазақ мемлекеттілігінің символдық іргетасы.
XV ғасырдан бастап Түркістан Қазақ хандығының маңызды саяси орталығы ретінде ерекшелене бастады. XVI ғасырдың екінші жартысынан XVIII ғасырдың соңына дейін бұл қала Қазақ хандығының астанасы ретінде қызмет атқарды. Мұнда хандар кеңес құрып, ел тағдырына қатысты маңызды шешімдер қабылданды. Түркістанда Есім хан, Тәуке хан, Абылай хан сияқты ел бастаған хандар жерленген. Жалпы, Түркістан жерінде 20-дан астам қазақ ханы мәңгілік тыныс тапқан. Бұл – қаланың тек рухани ғана емес, мемлекеттік тұрғыдан да аса маңызды екенін көрсетеді.
Тарихы терең Түркістан – салт-дәстүрдің сақталар ордасы. Қазақ халқының рухани және материалдық мәдениетінің көптеген элементтері осы өңірде ғасырлар бойы үзілмей жалғасып келеді. Мұнда ұлттық әдет-ғұрыптар – шілдехана, тұсаукесер, беташар, сырға салу, құда түсу, қыз ұзату, наурыз мейрамын тойлау кең тараған. Халық арасында әлі де киіз үй тігілетін, ұлттық киім киілетін, терме, жыр-дастан айтылатын, үлкендерден бата сұрау, кішіге ізет көрсету дәстүрі сақталған. Бұл – Түркістанның ұлт болмысының тірі айнасы екенін дәлелдейді.
Қаланың бүгінгі дамуы да ерекше назар аударуға тұрарлық. Түркістан соңғы жылдары тек тарихи ескерткіштерімен ғана емес, заманауи сәулеттік бейнесімен де көз тартатын қалаға айналып келеді. Жаңа мешіттер, музейлер, мәдени кешендер, демалыс орындары, қонақ үйлер мен инфрақұрылым нысандары бой көтеріп, қала нағыз туристік, мәдени, білім және іскерлік орталыққа айналып келеді. Түркістанға ағылатын туристер саны жылдан жылға артып отыр. Шетелдік қонақтар ғана емес, еліміздің түкпір-түкпірінен келетін зияратшылар мен саяхатшылар қала өміріне серпін беріп, экономикалық өсімге де ықпал етуде.
Мұнда халықаралық және республикалық деңгейдегі мәдени іс-шаралар, форумдар мен ғылыми конференциялар жиі өтеді. Түркістанда орналасқан Халықаралық Қазақ-Түрік университеті білім мен ғылымның ошағына айналған. Бұл жоғары оқу орны түрлі елдерден келген студенттерді білім нәрімен сусындатып, түркі әлемін жақындастыруға үлес қосып отыр.
Сонымен қатар, Түркістанның географиялық және логистикалық мүмкіндіктері де оның болашағы зор қала болуына жол ашып отыр. Қазақстанның оңтүстігінде, тарихи сауда жолдарының торабында орналасқан бұл қала болашақта Орталық Азия мен Түркі әлемін байланыстыратын стратегиялық хабқа айналуы мүмкін. Түркістан халықаралық әуежайы, теміржол және автокөлік жолдары арқылы еліміздің басқа өңірлерімен және көрші мемлекеттермен тығыз байланыс орнатуда.
Бүгінгі Түркістан – тек өткеннің көзі емес, болашақтың бастау бұлағы. Қаланың киелі мәртебесі сақталып қана қоймай, жаңаша сипатқа ие болып, ұлттық бірегейлік пен мәдени жаңғырудың үлгісіне айналуда. Бұл – Қазақстанның тарихи жадына, рухани құндылықтарына, елдік санаға деген құрметінің көрінісі.
Түркістан – бабалар аманатын арқалаған, ұлт болмысын бойына сіңірген, бүгінгі ұрпаққа рух беріп, келешекке бағдар көрсететін ұлы шаһар. Ол – өткеннің шежіресі, бүгіннің үні, ертеңнің үміті.