Қазақстанның межнационалдық келісім және ұлттық бірлік саясаты берік конституциялық-құқықтық негізге ие, ол мемлекеттік этнополитикалық саясатты жүзеге асыру мақсатында жүргізілген мақсатты жұмыстардың нәтижесінде қалыптасты. Оның құқықтық негізі тәуелсіздік алған алғашқы күндерден бастап қаланды және тәуелсіз Қазақстанның алғашқы актілерінде конституциялық-құқықтық қамтамасыз ету жүйесіне айналды.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік суверенитеті туралы Декларацияның 2-бабында Қазақстанда тұратын қазақ ұлтының және басқа ұлттардың мәдениетін, дәстүрлерін, тілін жаңғырту және дамыту, сондай-ақ ұлттық қадір-қасиетін нығайту мемлекетіміздің ең маңызды міндеттерінің бірі деп жарияланған. Бұл көпмәдениеттілік пен көптілділіктің тек қана қабылданбай, мемлекет тарапынан белсенді түрде қолдауға алынғанын айқындайды.
1991 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіз Қазақстанның алғашқы ресми актісі – «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданды, онда республиканың барлық ұлт өкілдері қазақ ұлтымен тарихи тағдырдың ортақтығы негізінде Қазақстан халқының біртұтас халықтарын құрайды деп көрсетілген. Бұл ұлттар бірлігінің принципі елдің этникалық саясатының негізі болып табылады.
Мемлекеттік институттардың қалыптасуымен қатар, мемлекеттің стратегиялық міндеті мемлекеттік идеологияны айқындау болды. Қоғамның әрі қарай идеологиялық дамуының бағытын белгілеу мақсатында 1992 жылы «Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасу және даму стратегиясы» жарияланды, ал 1993 жылы «Қоғамды идеялық консолидациялау – Қазақстанның прогрессі үшін жағдай» концепциясы дайындалып, жарияланды. Бұл құжаттар көпұлтты мемлекеттің бірегей идеясын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды.
Қазақстанның алғашқы күндерінен бастап этникааралық қатынастар саласындағы саясат халықаралық құқық нормалары мен адам құқықтарының стандарттарына толық сәйкес құрылды. Қазақстан этникалық бейбітшілік пен келісімді қамтамасыз етуге бағытталған модельді қалыптастыру үшін толеранттылық пен құрмет принциптеріне сүйене отырып белсенді жұмыс істеуде. Елде этникалық қатынастарды жақсартуға бағытталған түрлі мемлекеттік бағдарламалар мен бастамалар жүзеге асырылуда, оның ішінде Ассамблея народа Казахстана маңызды рөл атқарады, ол әр түрлі этникалық топтар арасындағы диалогты қамтамасыз етеді.
Қазақстанның межнационалдық келісім моделі этникалық әртүрлілік жағдайында үйлесімге қол жеткізуге ұмтылатын көптеген елдер үшін үлгі болып табылады. Мәдени іс-шаралар, фестивальдер және бірлескен бастамалар өткізудің табысты тәжірибесі халықтар арасындағы сенімді нығайтуға септігін тигізеді. Дегенмен, қол жеткізген жетістіктерге қарамастан, еліміз экономикалық теңсіздік, әлеуметтік шиеленістер және сыртқы факторлардың әсері сияқты ықтимал қауіп-қатерлерге байланысты сақ болуы керек.
Жалпы алғанда, Қазақстандағы межнационалдық келісім саясатының қазіргі жағдайы құқықтық негіздің мықтылығын және қоғамдағы тұрақтылық пен үйлесімділікті сақтау бағытында белсенді мемлекеттік бастамаларды көрсетеді. Мемлекеттік этнополитиканы тиімді жүзеге асыру тек мәдени әртүрлілікті сақтап қана қоймай, сондай-ақ біртұтас қазақстандық бірегейлікті қалыптастыруға ықпал етеді, бұл барлық азаматтар үшін қауіпсіз және жайлы орта құруға мүмкіндік береді.
