Азаматтық қоғам институттарын дамыту мемлекет тарапынан белсенді қолдауды, саяси белсенділікті арттыруды және қоғамдағы демократиялық үдерістерді қолдауды талап етеді. Қазақстан Президентінің халыққа Жолдауында айтылғандай, үкіметтік емес ұйымдарды (ҮЕҰ) қолдау жөнінде мемлекеттік тұжырымдама әзірленді. Бұл құжат мемлекеттік саясаттың маңызды бөлігіне айналуы тиіс, азаматтық қоғамды қалыптастыру мен оның демократиялық мемлекет құрудағы рөлін мойындай отырып.
Қазақстанда азаматтық қоғамның қалыптасуы қоғамды демократияландыру мен құқықтық мемлекетті дамыту үшін негіз болып табылатындықтан, ҮЕҰ-ны мемлекеттік қолдаудың маңызы артып келеді. Президент жанындағы Демократия және азаматтық қоғам мәселелері жөніндегі Ұлттық комиссияның өкілеттігін кеңейту, сондай-ақ азаматтық қоғамды дамыту бойынша кешенді іс-шараларды енгізу мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарына айналуы қажет.
Қазақстан Республикасының Конституциясы құқықтық мемлекеттің негізін құрайтын негізгі қағидаттарды қамтиды. Сондықтан азаматтық қоғам институттарын дамыту, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын сақтау, сондай-ақ заң үстемдігі – елде демократиялық қағидаттарды іске асырудың басты шарттары. Бұл тұрғыда Қазақстанның саяси жүйесін демократияландыру, нарықтық экономиканы қалыптастыру және құқықтық мемлекетті құру азаматтық қоғамның белсенділігімен тығыз байланысты.
Бүгінгі таңда Қазақстанда азаматтық қоғамды қалыптастыру үшін қажетті институционалдық негіздер жасалған. Үшінші сектордағы көптеген ерікті қауымдастықтар мен ұйымдар құқықтық негізде жұмыс істейді. Алайда азаматтық қоғамның тиімді жұмыс істеуі үшін тек институционалдық жағдайлар жеткіліксіз. Оның дамуы үшін толыққанды мәдени-әлеуметтік база қажет.
Қазақстанда азаматтық қоғамның жеткілікті деңгейде дамымауының басты себептерінің бірі – мәдени-әлеуметтік жағдайлардың жеткіліксіздігі. Азаматтық қоғамды дамыту үшін әлеуметтік эволюция қажет. Бұл процесс мемлекет, қоғам және оның институттарының белсенді қатысуын талап етеді.
Қазақстанда азаматтық қоғамды материалдық, әлеуметтік, саяси және мәдени деңгейде дамыту құқықтық мемлекетті қалыптастыруға ықпал етеді. Азаматтық қоғамды мемлекеттік қолдау, оның қызметін жандандыру, сондай-ақ азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау – елдің демократиялық дамуы жолындағы маңызды қадамдар. Азаматтық қоғам – бұл Қазақстанның болашағы үшін өзекті, маңызды және қажетті мәселе.
Сонымен қатар, азаматтық қоғамды дамыту қажетті ресурстардың жетіспеушілігі, қаржыландырудың жеткіліксіздігі және мемлекеттік көмекке тәуелділік сияқты түрлі қиындықтарға тап болады. Сондықтан ҮЕҰ-ның тәуелсіздігін нығайту және қоғамдағы үдерістерге ықпал ету қабілетін арттыру үшін жеке секторды және халықаралық донорларды тарту арқылы тұрақты қаржылық базаны құру маңызды қадам болып табылады.
Екінші жағынан, халық арасында азаматтық сауаттылық деңгейін арттыру да маңызды, бұл адамдардың өз құқықтары мен міндеттерін түсінуіне және қоғам өміріне белсенді қатысу мүмкіндіктерін сезінуіне мүмкіндік береді. Білім беру және ағарту азаматтарды мемлекетпен өзара әрекеттесуге және демократиялық үдерістерге қатысуға дайындауда шешуші рөл атқарады.
Осылайша, Қазақстанда азаматтық қоғамды дамыту – барлық қоғам секторларының өзара іс-қимылын және кешенді көзқарасты талап ететін көпқырлы үдеріс.
