Шымкент Қазақстанның ірі қалаларының бірі ретінде заңсыз құрылысқа және қауіпті қалдықтармен дұрыс жұмыс істемеуге байланысты елеулі экологиялық проблемаларға тап болады. Өзекті талдау деректері бойынша қалада су қорғау белдеулері шегінде орналасқан 2,3 мыңнан астам нысан тіркелген. Алты жылдан астам уақыт бойы ресми түрде орнатылған су қорғау аймақтары мен белдеулерінің болмауы олардың шекараларында өз бетінше құрылысқа жағдай жасады.
Шымкенттің негізгі су объектілерінің бірі ұзындығы 15 км болатын Қошқар-ата өзені болып табылады, алайда бұл су айдыны жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрына енгізілмеген, ал тиісті қызыл сызықтар белгіленбеген. Бұл құрылысты өзеннен 20-30 метрден аз қашықтықта жүргізуге мүмкіндік береді, бұл экология және су ресурстарын қорғау тұрғысынан қолайсыз.
Құрылыс жұмыстары Арал-Сырдария бассейндік инспекциясымен келісілмеген, бұл табиғат қорғау заңнамасын өрескел бұзу болып табылады.
Су қорғау аймақтарын заңсыз салу және қорғаудың болмауы аймақтың экожүйесіне жойқын әсер етуі мүмкін. Өзендер мен су объектілерінің ластануы биоәртүрліліктің төмендеуіне әкеледі, бұл жергілікті флора мен фаунаның денсаулығына әсер етеді. Бұл сонымен қатар халықтың тұтынуы мен ауыл шаруашылығына қажетті тұщы су қорларына әсер етуі мүмкін.
Шұғыл назар аударуды қажет ететін тағы бір маңызды мәселе-Шымкент аумағында сібір жарасын көму. Ветеринариялық талаптарға сәйкес осы қауіптілік класына жататын жерлеу орындары елді мекендер мен өндірістік объектілерден кемінде мың метр қашықтықта болуы тиіс.
Қазіргі уақытта Шымкентте сібір жарасы бар 8 жерлеу орны орнатылған және талдау көрсеткендей, уәкілетті органдар санитарлық қорғау аймағын белгілеу үшін қажетті шараларды қабылдаған жоқ. Бұл жерлеулердің кейбіреулері тұрғын үйлер мен ауылшаруашылық жерлеріне жақын орналасқан, бұл халықтың денсаулығына қауіп төндіреді.
Талдау қорытындысы бойынша жергілікті атқарушы органдарға халық үшін жағымсыз салдардың алдын алуға бағытталған ұйымдастырушылық-басқарушылық шешімдер кешенін әзірлеу және енгізу ұсынылды. Бұған мыналар кіреді:
Су қорғау аймақтарын құру және бекіту – су қорғау аймақтарының нақты шекараларын белгілей отырып, өзендер мен су айдындарын жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрына дереу қосу.
Құрылыс жұмыстарын бақылау-су айдындарының жанында құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде нормалардың сақталуын қатаң бақылау, сондай-ақ барлық құрылыс жобаларын тиісті инспекциялармен міндетті түрде келісу.
Жерлеу орындарының айналасында санитариялық қорғау аймақтарын белгілеу-сібір жарасы жерленген жерлердің айналасында санитариялық қорғау аймағын құру жөнінде дереу шаралар қабылдау, сондай-ақ халықты ықтимал қауіптер туралы хабардар ету.
Шымкенттегі сібір жарасын қорғау аймақтары мен жерлеу жағдайына кешенді және жүйелі көзқарас қажет. Мемлекеттік органдардың, жұртшылық пен азаматтардың бірлескен күш-жігерімен ғана экологиялық жағдайды жақсартуға және халықтың денсаулығын қамтамасыз етуге болады. Азаматтық белсенділік пен хабардарлық бұл мәселелерді шешуде шешуші рөл атқаруы мүмкін, сондықтан қоғамды қоршаған орта мен адамдардың денсаулығын қорғау жөніндегі бірлескен іс-шараларға тарту маңызды.
