Қазақстан тарихы бойынша көп этносты және көп конфессиялы мемлекет ретінде қалыптасқан. Елде әртүрлі этникалық топтар мен діни қауымдар өмір сүреді, бұл еліміздің мәдени және әлеуметтік байлығын көрсетеді. Бірақ осындай этникалық және діни әртүрлілік мемлекет құрылымдарының алдына үнемі ұлтаралық келісім мен толеранттылықты қолдау бағытындағы жаңа әдіс-тәсілдерді жетілдіру міндетін қояды. Бұл мақсаттың маңыздылығы қазіргі заманғы күрделі геосаяси жағдайлар мен бірнеше мемлекеттерде ұлтшылдықтың күшеюі сияқты факторлармен нығая түсуде.
Қазақстанның көпұлтты қоғамы, оның дамуында тұрақтылықты сақтауда аса маңызды орын алады. Және бұл міндетті жүзеге асыру үшін мемлекеттің саясатында арнайы шаралар қабылданып, жұмыс жүйелі түрде жүргізілуде. Соңғы жылдары қоғамда, әсіресе ұлтаралық қатынастарды басқаруда, жаңа стратегиялар мен шешімдер қабылданып, мемлекеттік органдар мен халықтың өзара қарым-қатынастарын жақсарту бағытында көп жұмыс атқарылуда.
Ұлтаралық келісімді нығайту бойынша мемлекеттік деңгейде маңызды шаралар қабылдануда. Соның ішінде, этносаралық шиеленістің алдын алу және қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін арнайы кешенді жоспарлар әзірленген. Мұндай жоспарлардың негізі – әрбір аймақтағы этникалық мәселелерді анықтап, оларды шешу жолдары мен стратегияларын ұсыну. Әр өңірдегі ұлтаралық қатынастарды дұрыс бағалау үшін кешенді зерттеулер жүргізіліп, этносоциологиялық карталар жаңартылды. Бұл шаралар қақтығыстарды уақытында анықтап, алдын алу үшін өте маңызды рөл атқарады.
Қазіргі таңда, этносаралық қарым-қатынастарды тұрақтандыру мақсатында түрлі деңгейде басқару шаралары іске асырылуда. Бұл шаралар ұлтаралық қатынастардың сапасын арттыру, өңірлердегі этносаралық шиеленісті болдырмау үшін жүйелі түрде жұмыс істеуді талап етеді. Сондай-ақ, мемлекеттік органдар мен жергілікті әкімшіліктер арасында тиімді ынтымақтастық орнатылып, этносаралық мәселелерді шешу үшін барлық ресурстар мен ақпараттар бір жерге шоғырландырылған.
Мемлекет межэтникалық шиеленістерді алдын алу және оларды тиімді басқару үшін этномедиаторлар даярлауды қолға алды. Этномедиаторлар – бұл әртүрлі этникалық топтар арасындағы мәдениетаралық диалогты қамтамасыз ететін мамандар, олар қақтығыстарды бейбіт жолмен шешу үшін араағайын болады. Бұл мамандарды даярлау өзекті болып табылады, себебі олар ұлтаралық қатынастарды реттеуде маңызды рөл атқарады. Олардың оқытылуы тек теориялық біліммен ғана шектелмей, практикалық дағдыларды да қамтиды. Әсіресе, мәдениаралық түсіністік, конфликттерді басқару дағдылары мен әлеуметтік сауаттылықтары этномедиаторлардың негізгі міндеттерін тиімді орындауына көмектеседі.
Бұл шаралардан бөлек, Қазақстан Республикасында этносаралық қатынастар саласында аналитикалық және болжамдық жұмыстарды күшейту бағытында бірқатар бастамалар көтерілді. Бұл мақсатта елімізде этносаралық қатынастарды зерттейтін ғылыми-зерттеу орталықтары мен ақпараттық-аналитикалық құрылымдар ашылып, олар үнемі мониторинг жүргізу арқылы елдегі этникалық жағдайды анықтап отырады. Этносаралық байланыстарды терең зерттеу нәтижесінде әлеуметтік, саяси, және экономикалық тұрғыдан түрлі қатерлер мен тәуекелдер анықталып, оларды алдын алу шаралары жүзеге асырылады.
Қазақстан халқы Ассамблеясы еліміздегі этносаралық келісімді сақтау мен нығайтуда маңызды рөл атқаратын ұйымдардың бірі. Осы орайда, 2022-2026 жылдарға арналған Ассамблеяның даму концепциясы жасалып, жүзеге асырылуда. Бұл концепция өңірлерде ұлтаралық қатынастарды нығайту, этникалық топтардың құқықтарын қорғау және қоғамдағы бірлікті сақтау үшін құрылды. Сонымен қатар, Қазақстан халқы Ассамблеясы әрбір аймақтағы этносоциологиялық жағдайларды мұқият зерттеп, шиеленістердің алдын алу үшін бірқатар ұсыныстар дайындап отыр.
Елде ұлтаралық келісімді сақтау мақсатында бірқатар ақпараттық және методикалық құралдар да әзірленген. Мұндай құралдар қоғамның әрбір мүшесіне ұлтаралық қатынастарды дамытудағы негізгі әдіс-тәсілдер мен қақтығыстардың алдын алу жолдарын түсіндіреді. Бұл әдістемелік құралдар мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың жұмысына бағытталып, олардың бірлесіп әрекет етуін қамтамасыз етеді.
Қазақстандағы ұлтаралық келісімді сақтау үшін тек мемлекеттік деңгейде ғана емес, сондай-ақ жергілікті қоғамдастықтарда да белсенді жұмыс жүргізілуі тиіс. Осыған орай, қақтығыстардың алдын алу шаралары жергілікті деңгейде ерекше маңызды. Әрбір қала мен ауылда этносаралық қатынастарды дұрыс бағалауды қамтамасыз ету және шиеленістерді болдырмау үшін жергілікті атқарушы органдармен бірлескен жұмыс жүргізілуі тиіс.
Әрбір қақтығыс әлеуметтік әділетсіздікпен, ресурстарға тең қолжетімділікпен және этникалық төзімсіздікпен байланысты болуы мүмкін. Түркістан облысында жүргізілген әлеуметтік зерттеулердің нәтижелері осыған дәлел бола алады, онда ауылдық жерлерде әлеуметтік әділетсіздік пен теңсіздікке байланысты туындаған қақтығыстар этникалық негізде емес, әлеуметтік себептермен байланысты екендігі анықталды.
Қазақстандағы этносаралық келісім мен толеранттылықты қамтамасыз ету – бұл мемлекетіміздің тұрақтылығын және елдің әлеуметтік, экономикалық даму деңгейін жақсартуға ықпал ететін маңызды шарт. Этносаралық шиеленістердің алдын алу, этномедиаторларды даярлау және әр өңірдегі әлеуметтік жағдайды тұрақтандыру бойынша жұмыс жасау елдің болашағына оң әсерін тигізеді.
Қазақстанның тұрақтылығы мен дамуы тек біртұтас ұлттың қалыптасуына негізделген. Бұл міндетті орындау үшін барлық этникалық топтардың мүдделерін құрметтеп, олардың құқықтарын қорғау мен әртүрлі мәдениетті сақтауға мән беру қажет. Этносаралық қатынастарды нығайту үшін жүргізіліп жатқан шаралар мен жұмыстар тек қана осы мақсатқа жетуге көмектеседі. Қазақстанның әрбір азаматы үшін өз құқықтарын толық көлемде жүзеге асыра алатын, тұрақты және әділетті қоғамды қалыптастыруға негіз болады.
