Қазақстанның отбасылық саясаты, әлеуметтік саясаттың маңызды құрамдас бөлігі ретінде, отбасылардың өмір сүру жағдайлары мен сапасын арттыруға бағытталған кешенді шараларды қамтиды. Отбасылық-неке қатынастарындағы гендерлік теңдікті қамтамасыз ету, ата-аналарға жұмыс пен отбасы міндеттерін тиімді үйлестіру мүмкіндіктерін жасау — бұл саясаттың басты бағыттарының бірі.
Гендерлік теңдік және отбасы құқықтары: Гендерлік стратегияны жүзеге асыру нәтижесінде, ерлер мен әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктері кеңейіп, отбасылық-неке қатынастарындағы оң динамикаға қол жеткізілді. Ата-аналардың еңбек заңнамасында икемді жұмыс түрлерін таңдау мүмкіндігі мен бала күтімі бойынша демалыс алу құқықтары бекітілді.
Әлеуметтік қолдау: Балалы отбасыларға әлеуметтік жәрдемақылар мен көрсетілетін қызметтер арқылы қолдау көрсету шаралары аясында, бала тууы мен күтімі үшін мемлекеттік жәрдемақылар енгізілді. Мәселен, бала тууына және бір жасқа толғанға дейін бала күтіміне жәрдемақылар, мүгедек баланы тәрбиелеушілерге арналған жәрдемақылар және көпбалалы отбасылар үшін арнайы мемлекеттік жәрдемақылар қарастырылған.
Денсаулық сақтау: «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында репродуктивті денсаулықты жақсарту, ана мен бала өлім-жітімін төмендету сияқты маңызды нәтижелерге қол жеткізілді. Қазақстан БҰҰ-ның мыңжылдық даму мақсаттарына мерзімінен бұрын жетіп, аналардың өлім-жітімі 3,7 есеге, балалар өлім-жітімі 1,5 есеге азайды.
Ажырасу мен некесіз туу: Ажырасу мен некесіз бала туу үрдісінің өсуі отбасының тұрақтылығына қауіп төндіреді. 2011-2015 жылдар аралығында ажырасу үлесі 28%-дан 35%-ға артты. Кәмелеттік жасқа толмаған балалары бар ерлі-зайыптылардың ажырасу үлесінің жоғарылауы, отбасылардағы дағдарыстың күшейгенін көрсетеді.
Гендерлік стереотиптер: Ерлер мен әйелдер арасындағы әлеуметтік рөлдердің қатып қалған таптаурындары, әкелердің бала тәрбиесіне белсенді қатыспауына, алимент төлеу мәселелеріне әкеп соқтырады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, 279 мың алимент өндіру ісі қаралуда, бұл отбасылардағы қаржылық қиыншылықтарды көрсетеді.
Отбасылық зорлық-зомбылық: Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы бойынша кейбір прогреске қол жеткізілгенімен, құқық қорғау органдарының тиімділігі мен әлеуметтік қызметтердің деңгейі жеткіліксіз. Зорлық-зомбылық құрбандарына арналған дағдарыс орталықтарының саны мен қызмет көрсету сапасын арттыру қажет.
Діни некелер мен қыз алып қашу: Азаматтық некелердің, діни мекемелер арқылы неке қиюдың және қыз алып қашудың таралуы құқықтық нормаларды бұзады. Мұндай жағдайлар әлеуметтік тұрақсыздықты тудырып, отбасындағы зорлық-зомбылықтың өсуіне әкеледі.
Қазақстанның отбасылық саясаты соңғы жылдары айтарлықтай жетістіктерге жетсе де, отбасылық қатынастарды нығайту мен қорғау бойынша жұмыстарды жетілдіру қажет. Ажырасу мен толық емес отбасылардың көбеюі, гендерлік стереотиптер мен әлеуметтік мәселелердің алдын алу үшін кешенді шараларды қабылдау өте маңызды.
Отбасылардың құндылықтарын нығайту мен олардың әлеуметтік жағдайларын жақсарту бағытында мемлекет тарапынан жалғасып жатқан күш-жігер, болашақта отбасылық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Қоғамдағы гендерлік теңдікті нығайту, отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алу, толық емес отбасылар мен жалғыз басты ата-аналарды қолдау шараларын күшейту — мемлекеттік саясаттың басты міндеттері болып табылады.
