Адамның табиғи құқықтары – бұл құндылықтар, олар адамға туылғаннан бері беріледі. Жаратылыстың заңдылығы бойынша, адам дүниеге келгенде нәсіліне, дініне, тіліне, туған жеріне немесе ұлтына қарамастан, бәрі тең. Ең басты құқық – өмір сүруге құқығы. Конституцияның 15-бабында: «Әркімнің өмір сүруге құқы бар» деп көрсетілген. Демек, кез келген мемлекет адамның жайлы өмір сүруіне жағдай жасауы керек. Бұдан басқа, адамның саяси, әлеуметтік, экономикалық, мәдени, тіпті экологиялық құқықтары да бар. Адам құқықтарының сақталуы – мемлекет іргетасының беріктігін көрсетеді. Себебі «құқықтық нигилизм» – өте қауіпті құбылыс. Егер заңдар орындалмаса, халықта заңға деген құрмет жоғалады, мемлекет пен билікке сенім де төмендейді. Мұндай сенімсіздіктің салдары ауыр болуы мүмкін.
Президенттің адам құқықтарын қорғауға қатысты Жарлығын осы тұрғыдан маңызды құжат ретінде қарастыру керек. Себебі адам құқықтарының тізімі әрбір азаматқа қатысты, ал бұл мемлекеттік құқық қорғау органдарының жұмысына және заң шығару процесіне түбегейлі өзгерістер енгізуді талап етеді. Халықаралық стандарттарға сәйкес келмейтін заңдарды, сот жүйесін, прокуратура мен басқа да мемлекеттік органдардың тәжірибесін қайта қарау қажет. Бұл, өз кезегінде, азаматтық қоғаммен, ұлттық және халықаралық сарапшылармен, ғалымдармен сындарлы әріптестікті нығайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстан – құқықтық мемлекет. Мұнда құқықтық мемлекеттің дамуы адам бостандығы мен құқықтарының сақталуымен тікелей байланысты. Конституцияның нормалары заңдарда тікелей көрініс табуы керек. Елімізде бұл үшін барлық жағдай жасалған. Конституция – қағаз бетіндегі сөздер емес, нақты іс-әрекеттердің алгоритмі.
Бүгінгі таңда адам құқықтарын қорғау мәселелері қоғамның назарында. Қазақстан Республикасы Президентінің «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы аясында құқық қорғау органдары мен депутаттық корпустың жұмыстарының тиімділігі маңызды болып табылады.
Адам құқықтары – бұл тек заңнамалық нормалар емес, бұл қоғамның моральдық-этикалық негіздерінің көрінісі. Адам құқықтарының сақталуы әр азаматтың өзіне, қоғамға, мемлекетке деген жауапкершілігін қалыптастырады. Әрбір адам өзінің құқықтарын қорғауға, қоғамдағы әділдік үшін күресуге құқылы.
Қазақстанның заңдары мен халықаралық стандарттарға сай, құқықтық мемлекет құру үшін азаматтардың құқықтарын қорғау – бұл мемлекетіміздің басты міндеті. Елдегі құқық қорғау жүйесінің тиімділігі мен әділдігі – қоғамның құқықтық мәдениетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Құқықтық нигилизммен күресу үшін азаматтар құқықтарын түсініп, оларды қорғау үшін белсенді болуы тиіс.
Адам құқықтары – әрбір мемлекеттің ең басты құндылығы. Қазақстанның Ата Заңы, Президенттің Жарлықтары және мемлекеттік бағдарламалар адам құқықтарын қорғауға, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге бағытталған. Алдағы уақытта бұл мәселелер бойынша одан әрі реформалар жүргізу қажет, себебі адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау – бұл тек заңнамалық міндет емес, бұл қоғамның әрбір мүшесінің жауапкершілігі.
Сондықтан, Ата Заңымыз айқындап берген, ал Президенттің «Халық бірлігі және жүйелі реформалар – ел өркендеуінің берік негізі» атты Жолдауында «мықты, әділ әрі озық мемлекет құрудың бірден-бір дұрыс жолы» деп басымдық берілген адам құқықтары әрбір қазақстандықтың сана-сезімінде, іс-әрекетінде әрқашан бірінші орында тұруы тиіс. Себебі адам құқықтары қашаннан ең биік құндылық болып қала береді.
