Шымкент Қазақстанның ірі қалаларының бірі ретінде көпұлттылық пен мәдени әртүрліліктің жарқын үлгісін ұсынады. Оның ұлтаралық құрылымы әртүрлі тарихи, әлеуметтік және экономикалық факторлардың әсерінен қалыптасты, бұл бірегей демографиялық жағдайды тудырды. Шымкент халқының ұлтаралық құрылымын қалыптастырудың негізгі кезеңдерін қарастырайық.
XVIII-XIX ғасырларда Қазақстанның Ресейге қосылуы орыс және украин шаруаларының, сондай-ақ казактардың жаппай қоныс аударуының бастамасы болды. Бұл оқиға аймақтың этникалық құрамын айтарлықтай өзгертті және орыс тілді қауымдастықтың құрылуын бастады, бұл өз кезегінде халықтар арасындағы мәдени алмасу мен өзара әрекеттесуге ықпал етті. Ресейге қосылу сауда мен экономикалық дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты, бұл басқа аймақтардан мигранттарды тартты.
Екінші маңызды кезең Екінші дүниежүзілік соғыстың соғысқа дейінгі, әскери және соғыстан кейінгі жылдарындағы тау-кен және өңдеу өнеркәсібінің дамуымен байланысты. Кәсіпорындар мен жұмыс күшін Қазақстан аумағына эвакуациялау КСРО-ның түрлі республикаларынан келген жұмысшыларды қоса алғанда, өңірде жаңа этникалық топтардың құрылуына әкелді. Шымкенттің өнеркәсіптік дамуы жұмыс орындарының ұлғаюына алып келді және мигранттарды тартты, бұл халықтың өсуіне және оның ұлтаралық құрылымының өзгеруіне ықпал етті.
Сталиндік жылдары жүзеге асырылған түрлі халықтарды депортациялау Шымкент қаласының этнодемографиялық құрылымына да айтарлықтай әсер етті. Көптеген халықтар, соның ішінде шешендер, ингуштар, корейлер және басқалар Қазақстан аумағына қоныс аударды, бұл жаңа этникалық топтардың құрылуына және мәдени әртүрліліктің артуына әкелді.
ХХ ғасырдың 50-80 жылдарында Кеңес Одағындағы индустрияландыру және әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту сияқты ауқымды әлеуметтік-экономикалық өзгерістердің нәтижесінде Шымкентте халықтың едәуір қоныс аударуы орын алды. Бұл уақыт басқа республикалардан адамдардың келуімен сипатталды, бұл қаланың мәдени өмірін байытып, оның экономикалық дамуына ықпал етті. Экономиканың жаңа салаларының пайда болуы және жұмыс орындарының ұлғаюы өмір сүру деңгейінің өсуіне алып келді және басқа аймақтардан мамандар тартты.
Кеңес Одағының ыдырауымен этникалық қазақтардың тарихи отанына оралу процесі басталды. Бұл үдеріс бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді және қазақтардың өздерінің мәдени және тарихи тамырларын қалпына келтіруге деген ұмтылысын көрсетеді. Қазақтардың оралуы Шымкенттегі мәдени дәстүрлер мен тілдік әртүрліліктің жаңаруына ықпал етті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Босқындар Управления жөніндегі Жоғарғы Комиссары Кеңсесінің (БҰҰ БЖКБ) мәліметтері бойынша, КСРО ыдырағаннан кейін 9 миллионға жуық адам көші-қонға ұшырады, бұл екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі аймақтағы адамдардың ең көп қоныс аударуы болды.
Осылайша, Шымкент халқының ұлтаралық құрылымын қалыптастыру-бұл әртүрлі тарихи оқиғалар мен әлеуметтік өзгерістердің әсерінен болған күрделі және көп қырлы процесс. Бүгінгі таңда қала көпұлттылықтың символы болып табылады, онда әртүрлі мәдениеттер мен ұлттардың өкілдері бірге өмір сүреді, бұл оның мәдени және әлеуметтік өмірін байытады. Шымкент халқының этникалық құрамының әртүрлілігі оның тұрақты дамуы мен әлеуметтік үйлесімділігінің маңызды факторы болып табылады. Этникалық әртүрлілік сонымен қатар оның барлық тұрғындары үшін тұрақты болашақты қамтамасыз ету үшін мұқият сақталуы және дамуы қажет байлықты білдіреді.
