Қазақстанның ұлтаралық келісім мен ұлттық бірлік саясаты мемлекеттік этносаясатты жүзеге асыруды қамтамасыз етуге бағытталған жүйелі жұмыстың нәтижесінде қалыптасқан мықты конституциялық-құқықтық негізге ие. Оның құқықтық негізі тәуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап қаланып, егемен Қазақстанның алғашқы актілерінде конституциялық-құқықтық жүйеге енгізілді.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік егемендігі туралы Декларацияның 2-бабында қазақ ұлты мен Қазақстанда тұратын басқа ұлттардың төл мәдениетін, дәстүрлерін, тілін жаңғырту және дамыту, ұлттық қадір-қасиетті нығайту Қазақстан Республикасының мемлекеттілігінің басты міндеттерінің бірі ретінде жарияланған. Бұл көпмәдениеттілік пен көптілділік тек қабылданып қана қоймай, мемлекеттік деңгейде қолдау табатынын көрсетеді.
1991 жылдың 16 желтоқсанында Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы ресми актісі – «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданып, онда республика азаматтары қазақ ұлтымен тарихи тағдыры ортақ барлық ұлт өкілдерімен бірге біртұтас қазақстандық халықты құрайтыны туралы қағида бекітілді. Бұл көпұлтты халықтың бірлігі принципі елдің болашақ этносаясатының негізіне айналды.
Мемлекеттік институттардың қалыптасуымен қатар, мемлекеттік идеологияны анықтау стратегиялық міндеттердің бірі болып қала берді. 1992 жылы қоғамның идеологиялық дамуының бағытын көрсету мақсатында «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» жарияланды, ал 1993 жылы «Қазақстанның ілгерілеуінің шарты ретінде қоғамның идеялық тұтастығы» тұжырымдамасы әзірленіп, таныстырылды. Бұл құжаттар көпұлтты мемлекет идеясын қалыптастырудағы негізгі құжаттарға айналды.
Қазақстан мемлекет болып құрылған күннен бастап этносаралық қатынастар саласындағы саясаты адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарға сәйкес құрылып келеді. Қазақстан толеранттылық пен құрмет принциптеріне сүйене отырып, этностық бейбітшілік пен келісімге ықпал ететін модель құру бағытында белсенді жұмыс атқарып келеді. Елде этносаралық қатынастарды жақсартуға бағытталған түрлі мемлекеттік бағдарламалар мен бастамалар, сондай-ақ әртүрлі этникалық топтар арасындағы диалогты дамытуда маңызды рөл атқаратын Қазақстан халқы Ассамблеясы сияқты ұйымдар бар.
Қазақстанның ұлтаралық келісім моделі этникалық әралуандық жағдайында үйлесімге қол жеткізуді көздейтін көптеген елдер үшін үлгі болуда. Мәдени іс-шаралардың, фестивальдердің және бірлескен бастамалардың табысты өткізілуі халықтар арасындағы сенімді нығайтуға ықпал етеді. Дегенмен, қол жеткізген жетістіктерге қарамастан, мемлекет экономикалық теңсіздік, әлеуметтік шиеленістер және сыртқы факторлардың әсері сияқты ықтимал сын-қатерлерге назар аударуы қажет.
Жалпы, Қазақстандағы ұлтаралық келісім саясатының қазіргі жағдайы мықты құқықтық базаның және қоғамдағы тұрақтылық пен үйлесімділікті қолдауға бағытталған белсенді мемлекеттік бастамалардың бар екенін көрсетеді. Мемлекеттік этносаясатты тиімді жүзеге асыру мәдени әралуандықты сақтауға ғана емес, сонымен бірге барлық азаматтар үшін қауіпсіз әрі жайлы орта қалыптастыра отырып, біртұтас қазақстандық бірегейлікті дамытуға да ықпал етеді.
