2024 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстанда интернет-алаяқтықпен байланысты 11 765 қылмыс тіркелді. Бұл мәселе қоғам мен мемлекет үшін үлкен қауіп төндіріп отыр. Сенатор Әсем Рахметова өзінің депутаттық сауалында интернет-алаяқтықпен күресу шараларын ұсынды, бұл ұсыныстар еліміздегі цифрлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін маңызды.
Бүгінде қылмыскерлер интернеттегі алаяқтық схемаларын жаңартып, жетілдіріп жатыр. Әсіресе, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы таралатын алаяқтық схемалары жастар мен әлеуметтік тұрғыдан осал топтарға әсер етуде. Сенатор Рахметова Ішкі істер министрлігі (ІІМ) мен басқа да мемлекеттік органдар қабылдаған кешенді шараларға қарамастан, профилактикалық жұмыстың қарқынын арттыру қажет екенін атап өтті. Қазақстандықтарды қорғау үшін қосымша күш жұмсау керек.
Сенатордың мәліметінше, ІІМ мен «Қазақтелеком» АҚ-мен бірлесіп, 1,9 миллионнан астам шетелден бағытталған алаяқтық телефон қоңыраулары блокталды. Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің ұялы байланыс операторларымен бірге «ауыстырылатын нөмірлерден» 58 миллион шетелдік телефон қоңырауы тоқтатылды. Сонымен қатар, Ұлттық банкпен ынтымақтастық арқылы антифрод орталығы құрылды, нәтижесінде шетелге кетіп қала жаздаған 395 миллион теңге бұғатталды.
Сенатор әлеуметтік желілерде тұрақты ақпараттық іс-шаралар жүргізуді ұсынды. Азаматтарды интернет-алаяқтық туралы хабардар ету үшін түрлі платформалар мен арнайы сенім телефондары қажет. Бұл шаралар азаматтардың күдікті әрекеттер туралы хабарлауы мен кеңес алу мүмкіндігін арттырып, алаяқтық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді. Осындай жүйе азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен қатар, қылмыстың алдын алуға да көмектеседі.
Депутаттың айтуынша, ақпараттық науқандар азаматтардың алаяқтыққа қатысты хабардарлығын арттырумен қатар, қауіпсіз және қорғалған цифрлық ортаны құруға ықпал етеді. Бұл мәселелерді шешу үшін мемлекет, қоғам және жеке сектор арасында тығыз ынтымақтастық орнату өте маңызды. Адамдар цифрлық алаяқтықтың түрлі тәсілдері мен схемаларын түсінуі үшін ақпараттандыру жұмыстарының сапасы артуы керек.
Сенатор Рахметова халықаралық деңгейде де алаяқтықпен күрес шараларын нығайту қажеттігін атап өтті. Бірлескен ақпараттық жүйелер мен халықаралық ынтымақтастық алаяқтық схемаларын анықтау мен тоқтату үшін тиімді құралдар болар еді. Халықаралық ұйымдармен және құқық қорғау органдарымен бірлесіп жұмыс істеу арқылы Қазақстан әлемдік деңгейде интернет-алаяқтыққа қарсы күресті күшейте алады.
Алаяқтық құрбанына айналған азаматтарға психологиялық қолдау көрсету де маңызды. Алаяқтық фактілері тіркелген жағдайда, психологиялық көмек көрсету орталықтары арқылы жәбірленушілердің эмоционалдық жағдайын жақсартуға мүмкіндік берілуі керек. Бұл шара азаматтардың қайтадан сенімділігін қалпына келтіруге көмектеседі.
Интернет-алаяқтықтың өсуі Қазақстан үшін маңызды мәселе болып отыр. Сенатор Әсем Рахметова ұсынған шаралар мен ұсыныстар, ақпараттық кампаниялар, арнайы платформалар, білім беру бағдарламалары және психологиялық қолдау азаматтарды қорғау үшін қажетті қадамдар болып табылады. Алдағы уақытта интернет-құқық бұзушылықпен күрес жұмыстарының тиімділігін арттыру мақсатында барлық тараптар белсенді түрде бірігуі қажет. Тек бірлескен күш-жігер ғана азаматтарды алаяқтықтан қорғап, қауіпсіз цифрлық орта құруға мүмкіндік береді.
