Қазақстанның көпмәдениетті құрамы, этносаралық қатынастардың жанжалды әлеуеті мен тұрақтылығы мәселелері қазіргі қоғам үшін өзекті болып табылады. Этносаралық тұрақтылықты нығайту мен сақтау, барлық этникалық топтардың мүдделерін ескерудің маңызы, әсіресе халықаралық шиеленісті жағдайларда, ұлтшылдық тенденцияларының күшеюі кезінде айқын көрінеді.
Қазақстанның геосаяси орны мен этнодемографиялық құрылымы – қоғамдық-саяси тұрақтылықтың маңызды факторы. Елде тұратын әр түрлі этникалық топтардың мәдениеттері мен дәстүрлері, экономикалық және әлеуметтік дамуға ықпал етеді. Көпұлтты мемлекеттер, мысалы, Швейцария, Германия, Канада және Индонезия, көпмәдениеттіліктің оң әсерлерін көрсетіп отыр. Олардың мәдениеттерінің синтезі қоғамдық дамуға жаңа серпін береді, ал этносаралық келісім экономикалық өсудің маңызды элементі болып табылады.
Әлемдегі оқиғалар, мысалы, Палестина-Израиль қақтығысы, Қырымның Ресейге қосылуы және Украинадағы оқиғалар, этносаралық қатынастарға тікелей әсер етуі мүмкін. Бұл жағдайлар Қазақстандағы этносаралық тұрақтылыққа да ықпал етеді, ал халықтың психологиясында әлеуметтік қорқыныш туғызуы мүмкін.
Қазақстандағы этносаралық ахуал, жалпы алғанда, тұрақты. Дегенмен, жергілікті деңгейде қазақ және басқа этностар арасында этно-әлеуметтік қақтығыстар туындап жатады. Үкімет этносаралық келісімді қолдау үшін нормативтік-құқықтық базаны қалыптастырды, мысалы, «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заң, Қазақстан халқы Ассамблеясының 2025 жылға дейінгі даму тұжырымдамасы сияқты құжаттар.
Этносаралық шиеленістердің алдын алу және реттеу мәселесі әлі де өзекті. Этникалық құқық бұзушылықтар мен тұрмыстық жанжалдар мезгіл-мезгіл туындап, этносаралық шиеленістің туындауына себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайда азаматтық қоғамның рөлі зор.
Азаматтық қоғамның қазіргі түсінігі оның әлеуметтік өмірдің әртүрлі аспектілеріндегі ерекшелігін көрсетеді:
Адам мен азаматтың құқықтарын қорғау: Әрбір азаматтың құқықтары мен бостандықтарын сақтау, қоғамдық келісімді қамтамасыз ету.
Өзін-өзі басқару: Қоғамның өзі белсенді түрде шешім қабылдауына мүмкіндік беру.
Бәсекелестік: Азаматтық қоғам құрылымдарының арасында бәсекелестік қатынастардың болуы.
Сөз бостандығы: Қоғамдық пікірді еркін білдіру мүмкіндігі.
Этносаралық қақтығыстарды алдын алу және реттеу бағытындағы мемлекет пен қоғамның диалогы үш деңгейде жүзеге асырылуы қажет:
Макродеңгей: Мемлекеттік билік пен азаматтық қоғам құрылымдарының өзара әрекеттесуі.
Аймақтық деңгей: Билік пен қоғамдық құрылымдардың аймақтық деңгейдегі өзара әрекеті.
Жергілікті деңгей: Жергілікті өзін-өзі басқару және азаматтық қоғам институттарының өзара әрекеті.
Қазақстан халқы Ассамблеясы мен оның құрылымдық бөлімшелері этносаралық қатынастарды реттеудің негізгі институты болып табылады. Олар этникалық және мәдени процестерді объективті бағалау, мемлекеттік ұлттық саясатты жүзеге асыру және азаматтардың патриотизмін тәрбиелеу сияқты маңызды функцияларды атқарады.
Қазақстандағы этносаралық қатынастарды реттеу – қоғамның тұрақтылығы мен дамуы үшін аса маңызды. Азаматтық қоғам мен мемлекет арасындағы диалог, этносаралық келісім мен толеранттылықты қолдау, құқықтық нормалардың сақталуы – барлығы да елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және қоғамдық келісімнің нығаюына оң әсер етеді. Этносаралық қатынастардың мәселелерімен айналысу, тұрақты даму мен келісімнің негізін қалаушы фактор болып табылады.
