ҚАЗІРГІ ТҮРКІСТАН ЖАСТАРЫ: ҰЛТТЫҚ ДӘСТҮР МЕН ЗАМАНАУИ КӨЗҚАРАСТЫҢ ТОҒЫСЫНДА

Бүгінгі Түркістан – жаңарған, жаңғырған, бірақ өз тегінен айнымаған рухани мекен. Бұл киелі қалада ұлттық құндылықтар мен қазіргі заманның талаптары қатар дамып, әсіресе жас буынның дүниетанымында терең үйлесім тапқан. Түркістан жастары бүгін отбасыға жай ғана әлеуметтік институт ретінде емес, рухани тірек, адам болмысының бастауы, өз болашағының негізі ретінде қарайды. Олар үшін отбасы – ата дәстүрі мен жаңа ойдың тоғысатын қасиетті алаңы.
Қазіргі жастардың отбасына деген көзқарасы біржақты емес, күрделі әрі байыпты. Олар еркін ойлайды, әлемдік тәжірибені ескереді, бірақ сонымен қатар бабалар жолына құрметпен қарайды. Түркістандық жас үшін отбасы – махаббаттың ғана емес, сенімнің, жауапкершіліктің, тәрбие мен рухтың мектебі. Сол себепті олар отбасы құруды тек материалдық жағдаймен емес, ішкі үйлесіммен байланыстырады. Жастар арасында өз жұбын таңдағанда ата-ананың ақ батасын алуға ұмтылу, ата-текті сұрау, құдалық дәстүріне құрмет көрсету сынды бұрынғы дәстүрлер әлі де өз орнын тапқан.
Түркістанда отбасы жайлы түсінік – тек күйбең тіршілік емес, өмірлік миссия. Бұл қалада бала күнінен отбасындағы әр адамның өз орны бар екенін түсініп өскен жас ұрпақ қалыптасқан. Жігіт – қамқоршы, әйел – ар-ұяттың иесі, ата – ақыл иесі, ана – рухтың діңгегі. Бұл ұғымдар бүгінгі жастардың да ішкі танымына айналған. Олар мұндай рөлдерді ескі дүние ретінде қабылдамайды, қайта солар арқылы өз болмыстарын айқындайды. Түркістан жастары үшін отбасындағы тәртіп – қысым емес, тәрбие. Бұл тәртіп олардың болмысын ерте жастан қалыптастырады.
Жастар отбасы құрғанда ата-анасынан бөлек шықса да, байланысын үзбейді. Қарт ата-анасын бағу, жиынға бірге бару, балаларын әжесінің батасымен өсіру сияқты үлгілер мұнда әлі де сақталған. Бұл – қалалық өмірге бейімделген, бірақ ұлттық тамырдан қол үзбеген жаңа мәдениеттің үлгісі. Түркістан жастары отбасылық қарым-қатынасты тек дәстүрмен шектемей, оны жаңа форматта, заманауи үйлесіммен дамытуға тырысады. Олар отбасылық шешімдерді тең құқықпен қабылдай отырып, ұлттық ретті бұзбауға, үлкеннің сөзін ескеруге ұмтылады.
Осы ұстаным олардың тұлғалық қалыптасуына да тікелей әсер етеді. Түркістан жастарының ішкі өзегі – тепе-теңдік: олар өз пікірін ашық білдіре отырып, әдептен аспайды; олар еркін әрекет ете отырып, жауапкершіліктен қашпайды; олар заманауи мүмкіндікті пайдалана отырып, ұлттық шеңберді бұзбайды. Бұл – тұлғалық тұтастықтың белгісі. Мұндай тұлғалар – болашақта елдің тірегі, рухани көшбасшы болуға лайық буын.
Түркістан жастары тұлғалық дамуды тек кәсіби жетістікпен өлшемейді. Олар рухани өсуге, моральдық жетілуге, қоғам алдындағы борышқа ерекше мән береді. Жастардың арасында өз кәсібін адал еңбекпен жүргізіп, сонымен бірге ауыл мектебінде тегін дәріс оқып жүргендер, не болмаса әлеуметтік желіде ұлттық тәрбие туралы мазмұнды контент тарататындар көптеп кездеседі. Бұл – тұлғалық кемелденудің, қоғам алдындағы жауапкершіліктің көрінісі.
Олардың тәрбиесінен өткен бір ерекшелік – іштей ұялу, тектілікке ұмтылу, өзін жұрттың алдына ұятқа қалдырмауға тырысу. Бұл – баяғы қазақы ұяттың бүгінгі бейнесі. Түркістан жастары мұны қысым емес, өзін тәрбиелеудің, мінез қалыптастырудың тетігі ретінде көреді. Сондықтан олар қимылда сыпайы, сөзде ұстамды, пікірде байыпты. Мұндай ортада өскен жас – тұлға ретінде ерте жетіледі, ойы терең, шешімі салмақты болады.
Түркістанда отбасы мен тұлғалық қалыптасу – қатар жүретін, бірінсіз бірі толық емес құбылыс. Жас буын өз бетінше өсуге ұмтылған сайын, соғұрлым өз тегіне, отбасына деген жауапкершілігі арта түседі. Бұл – ішкі үйлесімнің нышаны. Осындай тәрбие мен көзқарас түркістандық жастың болмысын даралап, оны рухани, әлеуметтік және мәдени тұрғыда биіктетіп келеді.