ТҮРКІСТАН ҚАЛАСЫНЫҢ САЛТ-ДӘСТҮРІ МЕН ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БОЛМЫСЫ

Түркістан қазақ халқының рухани жүрегі, ұлт мәдениеті мен дәстүрінің қайнар көзі болып табылатын киелі мекен. Қала тарихы терең тамыр жайып, ғасырлар бойы қазақтың ұлттық болмысын сақтап, ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп келе жатқан ұлы рухани құндылықтар мен салт-дәстүрлердің мекені. Түркістанның адамдары күнделікті тұрмыс-тіршілігінен бастап, мерекелік салтанаттарына дейін қазақ халқының рухани, мәдени және әлеуметтік ерекшеліктерін толық айқындайтын көп қырлы мәдени мұраны сақтап отыр.
Қазақ халқының дәстүрі – бұл олардың өмір сүру тәсілі, дүниетанымы, рухани қазынасы. Түркістандағы салт-дәстүрлер осы мәдениет пен өмір салтын ұлт санасына дөп түсіретін, ұлттың даралығын көрсететін айқын көрініс болып табылады. Мысалы, қазақтың ұлттық қонақжайлылығы Түркістанда ерекше маңызды. Қонақ – құттың келуі деп есептелетін бұл мәдениет түркістандықтар арасында үлкен қадір-қасиетке ие. Келген қонаққа дастархан жаяды, ыстық ықыласымен, жылуымен қарсы алады. Мұнда қонақасы мен құдалық сияқты рәсімдер әлі күнге дейін өз маңызын жоғалтпай, қазақтың ежелгі салт-дәстүрлерін сақтап тұр.
Той-жиындар, мерекелік шаралар түркістандықтардың ұлттық болмысының ажырамас бөлігі. Наурыз, Құрбан айт, басқа да ұлттық мейрамдар ерекше сән-салтанатпен өткізіледі. Бұл кезде қазақтың дәстүрлі киімдері, ән-жырлары, ұлттық ойындары кеңінен насихатталады. Түркістанда той тек қана бірлескен қуаныш емес, сонымен қатар ұлттық мәдениетті ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу, халықтың бірлігін нығайтуға бағытталған әлеуметтік және рухани құбылыс болып табылады.
Түркістанның салт-дәстүрлеріндегі тағы бір ерекшелік – үлкенге құрмет пен ұрпақтар сабақтастығын қастерлеу. Бұл мәдениетте үлкендердің ақыл-кеңесі мен даналығы ерекше бағаланады. Жастар ата-анасына, үлкендерге құрметпен қарайды, олардың сөзін тыңдап, дәстүрлерді құрметтейді. Осылайша ұлттық тәрбие мен рухани құндылықтар ұрпақтан ұрпаққа жеткізіледі. Түркістан халқының күнделікті тұрмысы мен отбасы құндылықтары осы дәстүрлерге негізделген.
Ұлттық тағамдар да Түркістанның мәдениетінің маңызды бөлігі. Қалада ұлттық дастарханның құндылығы сақталып, бауырсақ, құрт, қымыз, бешбармақ сияқты тағамдар дайындалып, мерекелер мен әдеттегі жиындарда міндетті түрде ұсынылады. Бұл тағамдар қазақтың табиғатпен үйлесімді өмір сүру дәстүрінің, көшпенді мәдениеттің айқын көрінісі.
Қазақтың ұлттық киімдері Түркістанда өзінің тарихи және мәдени мәнін сақтап қалды. Ерекше өрнекпен, ұлттық нақышпен тігілген киімдер мерекелік іс-шараларда, салтанатты жиындарда кеңінен қолданылады. Бұл киімдер қазақтың ұлттық болмысын, рухани байлығын бейнелейді. Түркістандықтар ұлттық киімдерін мақтан тұтады, оны өнер туындысы ретінде бағалайды.
Түркістан қазақ халқының рухани әлемін терең түсінуге мүмкіндік беретін ерекше тарихи орындар мен кесенелерге толы. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі – бұл қазақтың рухани және мәдени болмысының символы, халықтың ұлттық тарихындағы ең қасиетті орындардың бірі. Бұл киелі мекен ұлттың рухани бірлігін нығайтып, мәдени дәстүрлердің ұрпаққа жеткізілуіне жағдай жасайды.
Қазақ халқының ұлттық болмысы Түркістанда өнер мен білімде де көрініс табады. Мұнда халықтың ауыз әдебиеті, жыр-терме, күй мен халық әндері кеңінен дамыған. Қазақтың ұлттық музыкасы, халық шығармашылығы қаланың мәдени өмірінің ажырамас бөлігі. Әсіресе күйшілік өнері мен эпостық жырлар қазақтың рухани тарихын сақтауда үлкен рөл атқарады.
Бүгінгі Түркістан заманауи өзгерістерге қарамастан, ұлттық дәстүрлер мен рухани құндылықтарды сақтап, оларды дамытуда. Қаланың қоғамдық өмірінде жастарға ұлттық мәдениетті насихаттау, тарихи мұраны жаңғырту мақсатындағы түрлі мәдени іс-шаралар жиі өткізіледі. Бұл шаралар арқылы қазақ халқының рухани және мәдени құндылықтары жас ұрпаққа жетеді, ұлттық сана нығая түседі.
Түркістан бұл ұлттық болмыстың, салт-дәстүрдің, әдет-ғұрыптың тірі мұражайы іспетті. Мұнда қазақ халқының рухани дүниесі, тарихи тәжірибесі мен мәдени мұрасы біртұтас құндылық ретінде сақталады және жаңғырық табуда. Сондықтан Түркістан қазақ ұлтының мәдени және рухани дамуының алтын бесігі болып қала береді.