Қаржылық пирамидалар азаматтарға ауыр қауіп төндіреді, және оларға қарсы күрестің басты бағыттарының бірі — халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру және алаяқтық схемалары туралы ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз ету. Бұл тұрғыда маңызды ресурстар ретінде ресми сайттар мен әртүрлі ақпараттық платформалар қызмет етеді.
Қаржылық мониторинг агенттігінің ресми сайтында (www.gov.kz) қаржылық пирамидалардың тізімі және ағымдағы қылмыстық істер туралы ақпарат жарияланады. Бұл әрбір азаматқа алаяқтық схемалары туралы өзекті ақпарат алуға мүмкіндік береді және оларға қатысудан сақтандыруға жәрдемдеседі.
Сонымен қатар, Telegram мессенджерінде «Байқа пирамида» және «AFM Insider» боты жұмыс істейді. Бұл құралдар азаматтарға қызығушылық тудыратын жобаның қаржылық пирамида белгілерін тексеруге мүмкіндік береді. Ол үшін компанияның бизнес-идентификациялық нөмірін енгізу жеткілікті, жүйе деректерді тексеріп, алаяқтық белгілерінің бар-жоғын хабарлайды.
Азаматтарды қаржылық пирамидалардан қорғаудың негізгі тәсілі — олардың қаржылық сауаттылығын арттыру. 2022 жылдан бастап Білім және ғылым министрлігімен бірлесіп жоғары және орта оқу орындарының студенттері үшін қаржылық сауаттылық негіздері бойынша сабақтар өткізіліп келеді.
Мәселен, қаладағы 86 мектепте 9-11 сынып оқушылары үшін 15-20 минуттық «Қаржылық қауіпсіздік негіздері» атты сабақтар жүргізілуде, оларға 18 мыңнан астам оқушы қатысуда. Бұл сабақтар оң нәтижелерін көрсетті: оқушылар мен мұғалімдер арасында қаржылық қауіпсіздік мәселелері бойынша белсенді қызығушылық пен талқылаулар байқалады.
Сондай-ақ, жеке мектептерде сабақтар өткізу жоспарланып отыр, бұл оқушылардың көп санын қамтуға мүмкіндік береді.
2024 жылдың 4 маусымында Мәдениет және ақпарат министрлігінің және «Alayaq.net» жастар қозғалысының қолдауымен «АФМонлайн» іс-шарасы өтті, онда сарапшылар қаржылық пирамидалармен күрес, әлеуметтік желілердегі тәртіп және интернет-алаяқтық мәселелерін талқылады.
Іс-шараға екі университеттің 200-ден астам белсенді студенттері, әкімшілік қызметкерлері, құқық қорғау органдары және 2 миллионнан астам оқырманы бар блогерлер қатысты, бұл талқылаудың кең ауқымды болып, тікелей трансляциясын қамтамасыз етті.
Сонымен қатар, Департамент басшысының жетекшілігімен қаланың төрт жоғары оқу орнының студенттерімен кездесулер ұйымдастырылды, онда қаржылық сауаттылық пен қаржылық пирамидалардың белгілерін анықтау бойынша семинарлар өткізілді.
Осыған қоса, қаладағы адам көп жүретін жерлерде және көшелерде «Сақ болыңыз, қаржылық пирамида» деген ескерту жазулары бар баннерлер орналастырылды, ал 10-нан астам LED экрандарында қаржылық пирамидалардың қауіптері туралы видеороликтер көрсетілді.
Халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру мен ақпараттандыру жұмысы қаржылық пирамидалармен күрес стратегиясының ажырамас бөлігі болып табылады. Азаматтарға қаншалықты көп ақпарат жетсе, алаяқтардың сәттілік мүмкіндігі соншалықты аз болады. Әрқайсымыз сақ болуымыз керек және басқаларды қаржылық пирамидаларға инвестиция салудың қауіптері туралы хабардар етуіміз керек. Тек бірлескен күш-жігерімізбен ғана біз қоғамымызды қаржылық қауіптерден қорғай аламыз.
Қорытындылай келе, тек бірлескен күш-жігермен — билік, білім беру мекемелері мен азаматтар — біз әрбір адамды алаяқтықтан қорғап, негізделген қаржылық шешімдер қабылдай алатын қауіпсіз қаржылық кеңістікті қалыптастыра аламыз.
