Әскери ынтымақтастық елдер арасындағы сенімділікті нығайтады және өңірлік және жаһандық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде терроризм, киберқылмыс, ұйымдасқан қылмыс сияқты қауіп-қатерлер халықаралық сипатта болғандықтан, оларға қарсы күрес жеке елдердің күшімен мүмкін емес. Сондықтан мемлекеттер өздерінің күш-жігерін біріктіру арқылы ғана тиімді әрекет ете алады. Қазақстанның қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастығын нығайту өңірлік тұрақтылық пен жаһандық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған. Еліміздің аумағы үлкен және әртүрлі мемлекеттермен шектесетіндіктен, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін халықаралық ынтымақтастық қажет.
Ынтымақтастықтың артықшылықтары
- Қауіпсіздік кепілдігі: Біріккен әскери күштер мен ресурстар түрлі қауіп-қатерлерге қарсы тұру мүмкіндіктерін арттырады. Мысалы, НАТО секілді әскери альянстар елдердің қауіпсіздігін бірлесе отырып қорғауға бағытталған.
- Технология мен тәжірибе алмасу: Әр түрлі елдердің әскери күштері арасындағы ынтымақтастық олардың әскери технологиялары мен тәжірибелерін бөлісуіне мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде әр елдің қорғаныс қабілетін күшейтеді.
- Экономикалық тиімділік: Әскери шығындарды бөлісу елдерге экономикалық жағынан тиімді. Бірлескен жаттығулар мен операциялар шығындарды азайтып, тиімділікті арттырады.
Ынтымақтастықты дамыту жолдары
- Бірлескен жаттығулар: Елдер арасындағы әскери жаттығулар олардың бір-бірінің тактикаларын үйренуге және үйлесімділікті арттыруға мүмкіндік береді.
- Әскери келісімдер: Халықаралық деңгейде қол қойылған әскери келісімдер мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған.
- Тәжірибе алмасу бағдарламалары: Әскери қызметкерлердің әр түрлі елдерде тәжірибе алмасуы олардың біліктілігін арттырады.
Ынтымақтастықтың кедергілері
- Саяси мүдделер: Әр елдің өзіндік саяси мүдделері бар, сондықтан кейде бұл мүдделер ынтымақтастықты қиындатады.
- Мәдени айырмашылықтар: Әр түрлі елдердің мәдениеті, тілі мен дәстүрлері ынтымақтастық процесін күрделендіруі мүмкін.
- Қаржылық шектеулер: Кейбір елдерде әскери ынтымақтастықты дамытуға қажетті қаржылық ресурстар жетіспеуі мүмкін.
Халықаралық әскери ынтымақтастықты жан-жақты нығайту бүгінгі күннің басты талаптарының бірі болып табылады. Елдер арасындағы сенімділік пен өзара түсіністікті арттыру арқылы ғана жаһандық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қол жеткізуге болады. Әскери саладағы ынтымақтастықты дамыту арқылы мемлекеттер ортақ қауіп-қатерлерге қарсы тұрып, бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері сыртқы саясатының маңызды бағыттарының бірі ретінде халықаралық әскери ынтымақтастықты нығайтуға ерекше көңіл бөлді. Елдің геосаяси жағдайы мен қауіпсіздік мәселелері осы саланың өзектілігін анықтайды.
Қазақстанның әскери ынтымақтастықтағы негізгі серіктестері
Ресей: Қазақстан мен Ресейдің әскери ынтымақтастығы стратегиялық серіктестік негізінде құрылады және бірлескен әскери жаттығулар, оқу-жаттығулар және тәжірибе алмасу бағдарламалары арқылы нығайды.
НАТО: Қазақстан да НАТО-мен белсенді ынтымақтасады. Елдің НАТО-мен қарым-қатынасы бейбітшілікті қамтамасыз ету және тұрақтылықты нығайту бағдарламаларына қатысудан көрінеді.
Қытай: Қытаймен әскери ынтымақтастық аймақтық қауіпсіздік және экономикалық мүдделерді қорғау тұрғысынан Қазақстан үшін маңызды.
Әрбір мемлекет үшін халықаралық ынтымақтастықты нығайту маңызды міндеттердің бірі болмақ. Біздің елімізде де ынтымақтастықты дамыту дамудың маңызды қадамдарының бірі. Соның ішінде төмендегі көрсетілген нығайту шаралары қазіргі таңда қарқын алып жатыр.
Бірлескен оқу-жаттығулар: Қазақстан тұрақты түрде халықаралық әскери оқу-жаттығуларға қатысады, бұл еліміздің әскери күштерінің кәсіби деңгейін арттыруға және халықаралық деңгейде тәжірибе алмасуға мүмкіндік береді.
Әскери білім: Қазақстан шетелдік әскери оқу орындарында оқытуды жүзеге асырады, халықаралық тәжірибені меңгеруге ерекше көңіл бөледі.
Халықаралық ұйымдарға қатысу: Қазақстан Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ), Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы (ҰҚШҰ) сияқты халықаралық ұйымдардың мүшесі болып табылады және осы ұйымдар аясында әскери ынтымақтастықты дамытуға белсенді қатысады.
Дамыту барысында бірнеше кедергілер де кездесіп жатады. Ол қаржылық шектеулермен қоса саяси мүдделердегі өзгерістердің нәтижесі бойынша да орын алады. Әскери ынтымақтастықты ілгерілету үшін қажетті ресурстардың болмауы кейбір жобаларды жүзеге асыруды қиындатуы мүмкін. Ал саяси мүдделердегі айырмашылықтар, Қазақстанның серіктес елдерінің саяси мүдделерінің айырмашылығы ынтымақтастықтың кейбір аспектілерін қиындатуы мүмкін.
Қазақстанның халықаралық әскери ынтымақтастықты жан-жақты нығайтуы елдің қауіпсіздігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған маңызды қадам болып табылады. Әскери ынтымақтастық елдің қорғаныс қабілетін арттырып қана қоймай, аймақтық және жаһандық қауіпсіздікке де ықпал етеді. Қазақстанның осы бағыттағы табысты саясаты еліміздің беделін арттыруға және оны халықаралық аренада сенімді серіктес ретінде тануға мүмкіндік береді.
Әскери ынтымақтастық мемлекеттер арасындағы сенім мен ынтымақтастықты нығайтып, ортақ қауіп-қатерлерге қарсы тұруға мүмкіндік береді. Ол қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуде, жаңа технологияларды дамытуда, экономикалық тиімділікті арттыруда және әскери қызметкерлердің білім деңгейін көтеруде маңызды рөл атқарады.
