Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан бергі негізгі мақсаты – әлеуметтік-экономикалық даму мен демократиялық принциптерге негізделген әділетті қоғам құру. 2022 жылы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған «Әділетті Қазақстан» идеясы осы бағыттағы басты бағдар ретінде танылды. Бұл мақалада әділетті Қазақстан құру жолындағы маңызды бағыттар, олардың жүзеге асырылу жолдары және алдағы перспективалар талданады.
Әділетті экономика құру:Экономика – кез келген қоғамның негізі. Әділетті Қазақстан тұжырымдамасында экономиканың инклюзивтілігіне, тең мүмкіндіктерге және әлеуметтік әділеттілікке басымдық беріледі.
Әлеуметтік теңсіздікті азайту:Әділетті экономика құру үшін ең алдымен халықтың тұрмыс деңгейіндегі алшақтықты азайту қажет. Мемлекет табыс салығын прогрессивті шкала бойынша енгізу, бюджеттің әлеуметтік шығындарын көбейту және халықтың аз қамтылған топтарын қолдауға бағытталған бағдарламаларды жүзеге асыру арқылы осы мәселені шешуге тырысады.
Шағын және орта бизнесті қолдау: Шағын және орта бизнес (ШОБ) – әділетті экономиканың қозғаушы күші. Қазақстанда ШОБ-ты дамыту мақсатында жеңілдетілген несие беру бағдарламалары, кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған гранттар мен салықтық жеңілдіктер енгізілді. Бұл бастамалар халықтың кәсіпкерлікке тартылуын арттырып, өңірлерде жұмыс орындарын құруға ықпал етеді.
Коррупциямен күрес:Коррупцияны жою әділетті экономиканың басты шарты болып табылады. Соңғы жылдары Қазақстанда мемлекеттік қызметкерлердің жауапкершілігін күшейту, мемлекеттік сатып алулардың ашықтығын қамтамасыз ету және цифрлық басқару жүйелерін енгізу арқылы бұл мәселені шешуге қадам жасалуда. Демократиялық реформалар және азаматтық қоғам:Әділетті қоғам құру демократиялық институттарды нығайтуды және азаматтардың құқықтары мен еркіндігін қорғауды талап етеді.
Мемлекеттік басқарудың ашықтығы:Мемлекет басшысы «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын енгізе отырып, мемлекеттік басқарудың ашықтығы мен есептілігін қамтамасыз етуге ерекше мән берді. Бұл бағытта қоғамдық кеңестердің рөлін күшейту, азаматтардың өтініштерін қарау жүйесін жетілдіру және цифрлық технологияларды енгізу жұмыстары атқарылуда.
Азаматтық белсенділікті арттыру:Азаматтық қоғамның дамуы әділетті Қазақстанның негізін құрайды. Соңғы жылдары үкіметтік емес ұйымдарға (ҮЕҰ) қолдау көрсету, қоғамдық бақылау институттарын нығайту және жастардың саяси белсенділігін арттыру бойынша бірқатар шаралар жүзеге асырылды.
Құқық қорғау реформалары:Сот жүйесін реформалау және құқық қорғау органдарының жұмысын жаңғырту – әділетті қоғамның ажырамас бөлігі. 2023-2024 жылдары Қазақстанда сот төрелігінің ашықтығы мен бейтараптығын қамтамасыз ету мақсатында жаңа бастамалар қолға алынды. Мысалы, судьяларды іріктеу процесі ашық форматқа ауыстырылды, ал сот жүйесінде цифрлық технологиялар кеңінен енгізілуде.
Әлеуметтік әділеттілік және халықтың әл-ауқатын жақсарту: Әлеуметтік әділеттілік – әділетті Қазақстанның негізгі қағидаты. Бұл бағытта халықтың білім алу, денсаулық сақтау және баспана мәселелерін шешу үшін кешенді шаралар жүзеге асырылып жатыр.
Білім беру саласындағы өзгерістер:Қазақстанның білім беру жүйесінде тең қолжетімділікті қамтамасыз ету мақсатында ауылдық жерлерде жаңа мектептер салу, цифрлық технологияларды енгізу және гранттар санын көбейту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Сондай-ақ, мұғалімдердің жалақысын арттыру және олардың әлеуметтік мәртебесін көтеру арқылы білім беру сапасын жақсартуға баса назар аударылды.
Денсаулық сақтау саласын дамыту: Денсаулық сақтау саласында халықтың медициналық қызметтерге қолжетімділігін арттыру және қызмет сапасын жақсарту басты мақсаттар қатарында. Ауылдық жерлерде жаңа медициналық орталықтар ашылып, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында заманауи клиникалар салынуда.
Баспана мәселесін шешу:2023-2024 жылдары халықты қолжетімді баспанамен қамтамасыз етуге ерекше назар аударылды. Мемлекеттік бағдарламалар аясында жас отбасыларға, әлеуметтік аз қамтылған топтарға және жастарға жеңілдетілген ипотекалық несиелер ұсынылды. Бұл шаралар халықтың тұрғын үй мәселесін шешуге айтарлықтай ықпал етті.
Экология және тұрақты даму: Экология мәселесі әділетті қоғам құрудың маңызды бөлігі болып табылады.
Жасыл экономикаға көшу:Қазақстан жасыл экономикаға көшу бағытында бірқатар қадамдар жасап жатыр. 2024 жылы елде жаңартылатын энергия көздерінің үлесін арттыру, қатты қалдықтарды өңдеу деңгейін көтеру және ауа сапасын жақсарту бойынша нақты шаралар қабылданды.
Қоршаған ортаны қорғау:Экологиялық мәселелерді шешу үшін қоғамды кеңінен жұмылдыру және жауапкершілікті арттыру мақсатында экологиялық білім беру бағдарламалары іске қосылды.
Әділетті Қазақстанның болашағы: әділетті Қазақстан құру ұзақ мерзімді стратегияны талап етеді. 2025 жылға қарай осы бастамаларды жалғастыру арқылы елде өмір сүру деңгейін жақсарту, құқық қорғау және мемлекеттік басқару жүйелерін нығайту, сондай-ақ халықаралық аренадағы беделді арттыру күтілуде.
Ойымызды қорытындылай келе, әділетті Қазақстан идеясы – бұл елдің болашағын жарқын етуге бағытталған кешенді стратегия. Экономикалық, әлеуметтік және саяси реформалар, азаматтық қоғамды нығайту және экологияға назар аудару әділетті қоғам құрудағы маңызды бағыттар ретінде анықталған. Мемлекет бұл жолда халықтың сенімі мен қолдауына арқа сүйейді, себебі әділетті Қазақстанның негізі – халық пен биліктің бірлескен әрекеті.
