Медиация – қоғамда туындаған даулар мен келіспеушіліктерді шешудің бейбіт тәсілі. Бейбітшілік пен келісім орнатуға бағытталған бұл әдіс адамдар арасындағы өзара түсіністікті арттырып, қоғамдағы тұрақтылықты сақтауға үлес қосады. Қазақстанда медиация институтының дамуы 2011 жылы арнайы заң қабылданғаннан бастау алды. Осы уақыттан бері медиация елімізде әр түрлі деңгейде жүзеге асып келеді және оны пайдалану ауқымы жыл санап кеңейіп отыр. 2023 жылы медиация қызметінің қоғам үшін маңыздылығы мен тиімділігі одан әрі айқындала түсті.
2023 жыл медиация қызметінің қоғамдағы рөлі мен маңызын ерекше атап өткен жыл болды. Әсіресе, қоғамның тұрақтылығы мен әлеуметтік қауіпсіздігін сақтауда, азаматтардың құқығын қорғауда медиацияның маңызы зор екені дәлелденді. Кез келген қоғамда түрлі деңгейдегі келіспеушіліктер, әлеуметтік немесе тұрмыстық даулар, отбасылық, еңбек қатынастары бойынша жанжалдар туындап отырады. Оларды сот процестерінде қарау ұзақ уақыт пен қаражатты талап етеді, ал медиация осы мәселелерді жылдам әрі әділ шешуге ықпал етеді.
Медиацияның бірегейлігі – оның тек заңдық емес, сондай-ақ әлеуметтік аспектілерге де ықпал етіп, қоғамдағы мәдени және моральдық құндылықтарды сақтауға мүмкіндік беретінінде. Бұл әдіс сот жүйесіндегі жүктемені азайтып, даулы мәселелерді бейбіт жолмен шешуге көмектеседі.
2023 жылы Қазақстанда медиацияны қолданудың ауқымы кеңейе түсті. Медиация әдісімен шешілген істердің саны айтарлықтай артты. Бұған медиация орталықтарының санының өсуі және медиацияны насихаттау жұмыстарының нәтижесі ықпал етті.
Қазақстан бойынша медиация арқылы шешілген даулардың ішінде отбасылық және тұрмыстық жанжалдар, еңбек қатынастарына байланысты мәселелер ерекше орын алады. Медиация орталықтары тарапынан жүргізілген жұмыстардың арқасында көптеген жұптар ажырасудың орнына өзара түсіністікке келіп, отбасылық қарым-қатынастарын сақтап қалды. Еңбек саласындағы медиация еңбек дауларының бейбіт шешілуіне көмектесіп, жұмысшылар мен жұмыс берушілер арасындағы келісімдердің әділ өтуін қамтамасыз етті.
Медиацияның негізгі артықшылығы – ол тараптардың өзара келісімге келуіне бағытталғандығы. Келіссөздер нәтижесінде қол жеткізілген шешімдер екі тараптың да мүддесіне сәйкес келеді, бұл өз кезегінде қоғамдағы татулық пен тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді. Медиация қоғамның барлық мүшелеріне қолжетімді, себебі ол сот процестерімен салыстырғанда жылдам, арзан және тиімді болып табылады.
Сонымен қатар, медиация қоғамдағы сенімділікті арттырады. Дауларды бейбіт жолмен шешу адамдар арасындағы сенім деңгейін көтеріп, түсіністік пен бір-біріне құрмет сезімдерін қалыптастырады. Бұдан басқа, медиация адамдарды заңға бағынуға, өзара сыйластық пен бейбіт келісімге бейімдейді.
Медиация институтының қоғамдағы рөлін нығайту үшін мемлекет тарапынан қолдау қажет. 2023 жылы Қазақстанда медиация қызметін дамытуға бағытталған бірнеше маңызды қадамдар жасалды. Медиация туралы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары кеңейтілді, ал мектептер мен колледждерде медиация негіздері оқытылып, жастар арасында бейбіт келісімге келу мәдениеті қалыптастырылуда.
Медиацияны насихаттаудың тағы бір тиімді жолы – қоғамдық ұйымдармен және мемлекеттік органдармен бірлесе жұмыс жасау. Медиация қызметін заңнамалық тұрғыдан жетілдіру, халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу арқылы бұл институттың қоғамдағы маңыздылығын арттыруға болады.
2023 жылы медиация қызметі қоғамдағы татулық пен тұрақтылықты нығайтуда маңызды рөл атқарды. Оның отбасылық, еңбек және тұрмыстық салалардағы дауларды шешудегі тиімділігі айқын көрініс тапты. Медиация арқылы шешілетін даулар санының артуы қоғамның осы әдіске деген сенімі мен сұранысының жоғары екендігін көрсетеді.
Қазақстанның әрбір азаматы медиацияның артықшылықтарын түсініп, бейбіт келісімге келу мәдениетін қолдайтын болса, қоғамда тұрақтылық пен татулық нығая түсетіні сөзсіз.
