Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы жұмысшылардың құқықтарын қорғауға, еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, және еңбек қатынастарының ашықтығын арттыруға бағытталған. Шымкент қаласында атқарылған жұмыстар мен нәтижелер осы бағыттағы прогресті көрсетеді. Бұл мақалада азаматтардың жолданымдары, жалақы мәселелері, өндірістік жарақаттану, еңбек қауіпсіздігі, цифрландыру процесі және «Еңбек жолы» конкурсы туралы егжей-тегжейлі ақпарат беріледі.
Басқарманың негізгі міндеттерінің бірі – жұмысшылар мен жұмыс берушілердің өтініштерін қарау. 2024 жылдың есептік кезеңінде басқармаға 769 арыз-шағым келіп түскен, оның 656-сы қаралған. Нәтижесінде 194 тексеру жүргізіліп, 546 бұзушылық анықталды. Анықталған бұзушылықтардың 478-і жойылып, заңға сәйкестендірілді.
Арыз-шағымдар негізінен еңбек қатынастары (337), еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау (182), жұмыспен қамту (27) мәселелеріне қатысты болды. 120 нұсқама беріліп, 4,3 млн. теңгеге 105 айыппұл салынды. Атап айтқанда, 3,1 млн. теңге көлеміндегі 100 айыппұл өндірілді. Нәтижесінде, 690 жұмыскердің еңбек құқықтары қорғалды.
Жұмыскерлердің жалақысын уақтылы және толық алу құқықтарын қорғау мақсатында 2024 жылдың алғашқы төрт айында мемлекеттік еңбек инспекторлары 16 кәсіпорында 423 жұмыскердің 100,6 млн. теңге көлеміндегі жалақы қарыздарын өтеді. Бұл жұмысшылардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға және кәсіпорындардың қаржылық тәртібін нығайтуға ықпал етті.
2024 жылдың төрт айында қала аумағында 2 жазатайым оқиға орын алды, оның ішінде топтық жазатайым жағдайлары 1-ді құрады. Жалпы 6 адам зардап шекті: ауыр жарақат алғандар – 1, жеңіл жарақат алғандар – 5. Тергеу материалдары құқық қорғау органдарына жолданды.
Еңбек қауіпсіздігі – жұмыскерлердің зиянды және қауіпті өндірістік факторлардан қорғалуын қамтамасыз ету үшін қажет. Конституциямызға сәйкес, әркімнің қауіпсіз еңбек ету құқығы бар, ал еңбек қауіпсіздігі – жұмыскерлердің қорғалуының маңызды құрамдас бөлігі.
Цифрландыру қазіргі заманның негізгі талабы болып табылады. Шымкент қаласында 4 291 кәсіпорын жұмыс істейді, оның ішінде 1 765 кәсіпорында ұжымдық шарттар жасалған, бұл 41,1%-ды құрайды. Ірі және орта кәсіпорындар арасында ұжымдық-шарттық қатынастар жүйесімен қамтылғандардың үлесі 98,3%-ды құрайды.
2024 жылы МКЗЖ (медициналық-кассациялық жәрдем) аударатын кәсіпорындар саны 160-қа жетіп, еңбек өтілін цифрландыру процесін бастаған кәсіпорындар саны 102-ні құрады. 2024 жылдың соңына дейін барлық деңгейдегі кәсіпкерлік субъектілерін есепке алудың бірыңғай жүйесіне 100% тіркеу жоспарлануда.
Азаматтардың еңбек құқықтарын қорғау мен насихаттау мақсатында «Еңбек жолы» конкурсына өтінімдер қабылдау басталды. Конкурстың номинациялары:
«Үздік жас жұмысшы» – жастардың еңбекке деген қызығушылығын арттыру.
«Үздік еңбек династиясы» – отбасылық дәстүрлерді насихаттау.
«Жас қызметкерлердің үздік тәлімгері» – жастарды тәрбиелеу мен дамытудағы үздік тәжірибелерді ынталандыру.
Шымкент қаласында азаматтардың еңбек құқықтарын қорғау, жалақының уақтылы төленуі, және еңбек қауіпсіздігін арттыру бағытында жүргізілген жұмыстар нәтижелі болып отыр. Бұл шаралар жұмысшылардың құқықтарын қорғауға, қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге және еңбек қатынастарын жақсартуға бағытталған. Мемлекеттік органдардың, кәсіпорындардың және қоғамның бірігіп атқаратын жұмыстары ел экономикасының дамуына және азаматтардың әлеуметтік жағдайының жақсаруына ықпал етеді.
