2024 жылдың қаңтар — қыркүйек айлары аралығында Шымкент қаласында тұрмыстық сипаттағы 16 қылмыстық оқиға орын алған. Бұл оқиғалар қоғамдық қауіпсіздік мәселелерінің өзектілігін көрсетеді, сонымен қатар этносаралық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз ету қажеттілігін айқындайды. Аталған мәселелерді шешу үшін Қазақстан халқы Ассамблеясының этномедиация жөніндегі жобалары, әсіресе, «Ынтымақ» жобасы маңызды рөл атқарады.
Оқиғаларда 11 өзбек (8 өзбек-қазақ, 3 өзбек-орыс), 7 орыс (4 орыс-қазақ, 3 орыс-өзбек), 1 ұйғыр (1 ұйғыр-қазақ) ұлтының өкілдері қатысқанымен, этносаралық араздық белгілері байқалмаған. Бұл жағдай тұрғындар арасында этносаралық қатынастардың салыстырмалы түрде тұрақты екенін көрсетеді, алайда шешілуі тиіс түйінді мәселелер бар.
Этнос өкілдерінің жинақы тұратын аумақтарында келесі ортақ мәселелер орын алуда:
Инфрақұрылымдық Даму: Аумақтардың инфрақұрылымы, соның ішінде жолдар, су, газ, электрмен жабдықтау жүйелері, тұрғындардың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Инфрақұрылымның нашарлығы тұрғындардың күнделікті өмірінде қиындықтар туындатуда.
Ономастика Мәселелері: Аумақ атаулары мен елді мекендердің аттарына қатысты сұрақтар жергілікті тұрғындардың мәдени идентификациясы мен этникалық сәйкестігіне әсер етеді.
Жұмыссыздық: Экономикалық жағдайдың нашарлығы тұрғындардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін шектеп, әлеуметтік шиеленістерге алып келуі мүмкін.
Қоғамдық Көлік Қатынасы: Қоғамдық көліктің жетіспеушілігі тұрғындардың мобильділігін шектейді, бұл өз кезегінде әлеуметтік байланыстарды төмендетеді.
Әлеуметтік Нысандардың Құрылысы: Мектеп, аурухана, спорт кешендері секілді әлеуметтік нысандардың жетіспеушілігі тұрғындардың әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандырмайды.
Ауылшаруашылығы Жерлерінің Жеткіліксіздігі: Ауылшаруашылығы жерлерінің жетіспеушілігі ауыл тұрғындарының табыс табу мүмкіндіктерін шектейді.
Тұрғын Үй Құрылысы: Тұрғын үй мәселесі, оның ішінде қолжетімді тұрғын үйдің жетіспеушілігі, тұрғындардың әлеуметтік жағдайына теріс әсер етеді.
Мемлекет басшысының Қазақстан халқы Ассамблеясының XXXIII сессиясында берген тапсырмалары аясында, 2024 жылдың 10-14 маусым күндері Түркістан қаласында «Этномедиацияның базалық негіздері» тақырыбында бес күндік республикалық семинар-тренинг өтті.
Семинарға Шымкент қаласынан 6 азамат қатысып, білім-біліктерін арттырды. «Ынтымақ» жобасы этномедиацияны дамыту, этносаралық келісімді нығайту және қоғамдық тыныштықты сақтау мақсатында жүзеге асырылуда.
Семинардың басты мақсаты – медиаторлардың кәсіби біліктілігін арттыру, тұрғындар арасында этносаралық келісімді нығайту үшін ақпараттық-насихаттау жұмыстарын жүргізу. Семинар барысында қатысушылар этномедиацияның негіздері, дауларды шешудің тиімді әдістері, сондай-ақ этносаралық қатынастарды реттеу механизмдері туралы теориялық және практикалық білім алды.
Шымкент қаласындағы тұрмыстық сипаттағы қылмыстық оқиғалар, этносаралық келісімді нығайту, әлеуметтік мәселелерді шешу бағытында мемлекеттік бағдарламалардың, соның ішінде «Ынтымақ» жобасының маңыздылығы артып отыр. Этносаралық қатынастарды тұрақты ұстап тұру үшін инфрақұрылымдық даму, жұмыссыздықты жою, әлеуметтік нысандардың құрылысы секілді мәселелерге назар аудару қажет.
Этномедиация орталықтарының қызметі мен қоғамдық бірлестіктердің жұмысын күшейту арқылы тұрғындардың өмір сапасын арттыруға, әлеуметтік келісімді нығайтуға, және құқықбұзушылықтарды болдырмауға мүмкіндік бар.
