Қазақстан Республикасының демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде қалыптасуы үшін ұлттық бірлік пен этноконфессиялық толеранттылықты қамтамасыз ету маңызды. Елдің экономикалық өсуі, әлеуметтік прогрессі және оң дамуы қоғамның бірлігін нығайту мен сақтау жағдайында ғана мүмкін. Сондықтан ұлттық саясат – этномәдени саладағы қатынастарды реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы, бұл қазіргі мемлекет қызметінің маңызды бағыттарының бірі болып табылады.
Теңдестірілген және мұқият жүзеге асырылған ұлттық саясаттың мақсаты – мемлекет шеңберінде әртүрлі этникалық топтардың үйлесімді дамуын қамтамасыз ету, осы топтардың мүдделерін үйлестіру және мемлекеттік (азаматтық) ұлттың бірлігін сақтау. Қазақстан Республикасының Конституциясында этносаралық қатынастар саласындағы негізгі стандарттар анықталған, олар этникалық, конфессиялық және мәдени әртүрлілікке негізделген.
Қазақстанның этносаралық келісім моделінің әлемде танылған негізгі принциптері мыналарды қамтиды:
Этникалық, конфессиялық, мәдени және тілдік әртүрлілік: Елде тұратын барлық этностардың мәдениеті мен тілінің дамуына жағдай жасау.
Толеранттылық пен жауапкершілік: Этникалық топтар арасында өзара сыйластық және түсіністік қалыптастыру.
Қазақ халқының консолидациялық рөлі: Қазақстан халқының бірлігі мен татулығын сақтау.
Адам құқықтарын қорғау: Адам құқықтары мен бостандықтарын ұлттық тегіне қарамастан ең басты құндылық ретінде мойындау.
Этносаралық қақтығыстардың көпшілігі тек этникалық себептерге негізделмейді; әлеуметтік теңсіздік және ресурстарға тең қолжетімділік мәселелері де маңызды рөл атқарады. Түркістан облысында жүргізілген әлеуметтік зерттеулердің нәтижелері көрсеткендей, ауылдық аудандардағы қақтығыстардың негізгі себебі – өзара этникалық төзімсіздік немесе агрессия емес, әлеуметтік әділетсіздік.
Әр түрлі этникалық қауымдастықтардың көрші болуы әлеуметтік әділетсіздікке қатысты көзқарастардың пайда болуына алып келеді. Мәдени айырмашылықтар бұл жағдайды күшейтеді. Полиция мен жергілікті әкімшіліктің билігі көбінесе күш қолдану арқылы әрекет ету тәжірибесіне ие, бірақ этникалық тақырыптармен байланысты қақтығыстық жағдайларды алдын алу бойынша тәжірибесі жоқ.
Осы орайда, мемлекеттік ұлттық саясаттың тиімділігін арттыру үшін қазіргі этносаралық жағдайды мониторинг жасау және талдау, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдарға міндетті ұсыныстар әзірлеу қажет. Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылымдары, үкіметтік емес ұйымдар мен қоғамдық бірлестіктер этносаралық мәселелерді шешу бойынша белсенділік танытуы керек.
Қазақстан Республикасындағы ұлттық бірлік пен этноконфессиялық толеранттылық – елдің тұрақтылығы мен дамуының негізі. Тек осындай ортада біз әрбір этникалық топтың құқықтарын құрметтеп, олардың мәдениетін сақтау мен дамытуға мүмкіндік бере аламыз.
Қазіргі уақытта Қазақстанның этносаралық келісім моделі мен қоғамдық бірлікті нығайту үшін жаңа стратегиялар мен бағдарламалар қажет. Татулық пен бірлікті қамтамасыз ету, әлеуметтік әділеттілік пен этникалық топтар арасында өзара түсіністік қалыптастыру – баршаға ортақ міндет.
Сондықтан, ұлттық бірлік пен толеранттылықты нығайту, азаматтардың құқықтарын қорғау және әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету мәселелері біздің басты назарымызда болуы тиіс. Бұл еліміздің болашағы үшін өте маңызды, өйткені Қазақстан көпұлтты мемлекет ретінде өзінің көпқырлылығында гүлденуі үшін қажеттілік.
