Бүгінгі таңда жаһандық климаттың өзгеруі, экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуы және ресурстардың тапшылығы әлемнің түкпір-түкпірінде кезек күттірмейтін шешімдерді талап етіп отыр. Осы маңызды мәселелерді шешу жолдарын іздеу мақсатында рухани астанамыз Түркістан қаласында ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, Ғылым қоры және Халықаралық ғылыми-техникалық орталық (ХҒТО) бірлесіп ұйымдастырған ауқымды жас ғалымдар саммиті өтті. Еліміздің түкпір-түкпірінен келген жас зерттеушілер, прорывті докторанттар, сондай-ақ жетекші бизнес және мемлекеттік сектор өкілдерінің басын қосқан бұл шара отандық ғылымның жаңа горизонттарын айқындаған маңызды диалог алаңына айналды.
Саммит барысында қазіргі экологиялық өзгерістер мен оларды энергетика және көлік салаларын инновациялық тұрғыдан тиімді дамыту арқылы еңсеру жолдары жан-жақты талқыланды. Сарапшылар климаттық ауытқулардың тек экологиялық қана емес, сонымен бірге терең әлеуметтік-экономикалық салдары болатынын атап өтіп, тұрақты дамудың стратегияларын әзірлеу қажеттігіне тоқталды. Осы орайда, Еуропалық Одақтың негіздемелік бағдарламалары бойынша Ұлттық орталықтың жетекшілігімен өткен арнайы стратегиялық сессия қатысушыларға жасыл энергетика мен экологиялық таза көлік жүйелерін енгізу арқылы тұрақты болашақты қалыптастырудың жолдарын көрсетіп берді.
Халықаралық тәжірибе алмасу шараның негізгі өзегіне айналды. Жиында ЮНЕСКО-ның аймақтық кеңсесінің әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар секторының меңгерушісі Мақсат Байбеков қазіргі таңдағы экологиялық және экономикалық мәселелер келісілген әрекет пен жүйелі ынтымақтастықты талап ететінін ерекше атап өтті. Климаттың өзгеруі, аймақтағы су тапшылығы және табиғи ресурстарды теңгерімсіз пайдалану тек бір мемлекеттің емес, бүкіл адамзатқа ортақ жаһандық қатер екенін жеткізді. Осы бағытта жас ғалымдарға арналған Орталық Азия желісі сияқты бірнеше ауқымды жобалар қолға алынып жатқанын жеткізген ол, Ғылым қорымен тығыз ынтымақтастық орнату меморандумдары мен келісімдері арқылы әрі қарай нығая түсетінін мәлімдеді.
Халықаралық әріптестіктің тағы бір жарқын көрінісі – жапониялық ғалымдардың саммитке қатысып, өз тәжірибелерімен бөлісуі болды. Хоккайдо университетінің докторы Тошихико Ямада мен Жапониядағы Цукуба университетінің Қиыр Шығысты зерттеу кафедрасының шақырылған профессоры, доктор Такаши Ниномия арнайы баяндама жасап, тұрақты даму мен заманауи технологияларды өндіріске енгізудің озық үлгілерін ортаға салды. Олардың қазақстандық зерттеушілермен орнатқан тығыз байланыстары болашақта жаңа пәнаралық жобалардың дүниеге келуіне жол ашады.
Саммит аясында жас ғалымдар өздерінің инновациялық жобаларының тұсаукесерін өткізіп, жұртшылық назарына ұсынды. Бұл жобалар тек климаттың өзгеруімен шектелмей, заманауи медицина, атом өнеркәсібі, биотехнология және жасанды интеллект сияқты стратегиялық маңызы бар кең ауқымды салаларды қамтыды. Жас зерттеушілердің бұл бастамалары олардың ғылымды тек теориялық тұрғыдан емес, нақты өндіріс пен халықтың әл-ауқатын жақсартуға бағыттап отырғанын көрсетті.
Шараның ең маңызды практикалық аспектілерінің бірі – ғылыми жетістіктерді коммерцияландыру бойынша гранттық қаржыландыру конкурстарына қатысу ережелері мен талаптарын жан-жақты талқылау болды. Осы ретте Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің өкілдері өздерінің табысты тәжірибелерімен бөлісіп, жас зерттеушілерге ғылыми идеяларды нақты бизнес-жобаларға айналдыру, оларды қаржыландыру және нарыққа шығару жолдары бойынша құнды кеңестер берді. Қорытындылай келгенде, Түркістанда өткен бұл жас ғалымдар саммиті еліміздің ғылыми әлеуетін арттырып қана қоймай, өңірлік жоғары оқу орындарының халықаралық интеграциясын тереңдетуге және жас буынның жаһандық сын-қатерлерге қарсы тұру қабілетін күшейтуге серпін берді.
