Соңғы жылдары Қазақстанның ғылыми-зерттеу экожүйесінде түбегейлі бетбұрыс орын алып, елдің білім мен технология саласы сапалық жаңа даму кезеңіне аяқ басты. Ұзақ жылдар бойы академиялық ортада қалыптасқан «зерттеу үшін зерттеу жасау», ғылыми еңбектерді тек қағаз жүзінде немесе монографиялардың сөрелерінде қалдыру сияқты ескі тәсілдер бүгінде өз маңызын толықтай жоғалтты. Қазіргі таңда мемлекеттік ғылыми саясаттың басты өзегі – ғылымды ел экономикасының нақты секторларына интеграциялау, өндірістік және экологиялық түйткілдерді шешуге бағыттау, сондай-ақ ұлттық бәсекеге қабілеттілікті арттыратын басты драйверге айналдыру болып отыр. Бұл орайда отандық ғалымдардың соңғы жылдардағы ізденістері тек теориялық құндылығымен емес, нақты өндірістік әрі практикaлық нәтижелерімен ерекшеленеді.
Aтап айтқанда, биотехнология, медицина, жасыл энергетика, тау-кен металлургиясы және агроөнеркәсіп кешені сияқты стратегиялық салаларда елеулі ғылыми жетістіктерге қол жеткізілді. Отандық зерттеушілер вирусология мен фармакология саласында отандық биопрепараттар мен вакциналардың жаңа буынын әзірлеп, онкологиялық және басқа да ауыр дербес ауруларды ерте сатыда анықтауға мүмкіндік беретін озық молекулалық-генетикалық тест-жүйелерін өндірістік сынақтан өткізді. Сонымен қатар, сирек кездесетін және шашыранды металдарды терең өңдеудің, оларды экологиялық таза тәсілдермен бөліп алудың инновациялық патенттелген технологиялары ірі өндірістік кәсіпорындарға енгізілуде.
Осы орайда, еліміздің рухани әрі тарихи орталығы саналатын Түркістан қаласы мен Түркістан өңірінің отандық ғылымдағы орны ерекше сипатқа ие болып отыр. Түркістан тек туризм мен мәдениеттің орталығы ғана емес, сонымен бірге заманауи агроғылым мен археологиялық, гуманитарлық және экологиялық зерттеулердің ірі полигонына айналды. Мәселен, Түркістан өңіріндегі климаттық ерекшеліктерге (құрғақшылық пен су тапшылығына) байланысты жергілікті және орталық ғалымдар бірлесе отырып, су үнемдеуші технологияларды, топырақтың тұздануына қарсы биологиялық препараттарды және шөлді-жартылай шөлді аймақтарға бейімделген ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа сұрыптарын ойдағыдай сынақтан өткізіп жатыр. Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті мен өңірдегі ғылыми орталықтар Түркістанды бүкіл түркі әлемінің ғылыми-академиялық интеграциялық хабына айналдыру бағытында ауқымды жобаларды жүзеге асыруда. Тарихи-мәдени мұраны цифрландыру, археологиялық табыстарды заманауи лабораториялық талдаудан өткізу және Арал-Сырдарья бассейнінің экологиялық мәселелерін шешуге бағытталған түркістандық ғалымдардың зерттеулері бүгінде халықаралық деңгейде жоғары бағалануда.
Бұл жетістіктердің барлығы ғылыми жобаларды коммерцияландыру тетігінің оң нәтиже беріп жатқанын, ғылымның нақты бизнеспен және өңірлік сұраныстармен тоғысып, елге нақты экономикалық әрі әлеуметтік пайда әкеле бастағанын айқын көрсетеді.
